Ym mis Medi 1973, adeg chwyldro militaraidd i ddisodli’r Arlywydd Salvador Allende, yr oedd grŵp o ffrindiau yn eistedd gyda’i gilydd yn Stadiwm Chile yng nghanol miloedd o bobl eraill a oedd wedi eu dal yn gaeth gan ffasgwyr. Yr … Parhewch i ddarllen →

Rhai blynyddoedd yn ôl daeth Mr Geoff Powell i’r Llyfrgell gyda’r bwriad o godi ymwybyddiaeth casgliad lluniau ei dad, Ivor Powell (1909-1983) i weddill y byd. Rhoddwyd y casgliad o 46 llun i’r Llyfrgell gan feibion Ivor Powell yn y … Parhewch i ddarllen →

Ymysg y deunydd sydd yn y Llyfrgell mae casgliad o benddelwau, sydd bellach wedi eu cofnodi yn y catalog. Mae’r penddelwau hyn yn portreadu amrywiaeth o bobl, yn weinidogion, llenorion a beirdd, cerddorion, arlunwyr, gwleidyddion, actorion, chwaraewyr rygbi, peldroedwyr a … Parhewch i ddarllen →

Yr wythnos hon, dathlwyd cyhoeddi un o’r astudiaethau pwysicaf diweddar o lawysgrifau Cymru, a hynny gyda darlith gyhoeddus yn y Drwm. Ers rhai blynyddoedd, bu’r Dr Ceridwen Lloyd-Morgan yn llunio cyfrol ar lawysgrifau Cymru, a llawysgrifau Cymraeg, ar gyfer y … Parhewch i ddarllen →

Roedd hi’n Ddiwrnod Rhyngwladol Twm Siôn Cati ar yr 17eg o Fai.  Dihiryn, rebel, tirfeddiannwr, hynafiaethydd ac achyddwr – prin fod angen cyflwyno’r dyn ei hun, mae hanesion lu yn disgrifio’i anturiaethau.  Mae dyddiad ei ddathlu yn deillio o’i ewyllys, … Parhewch i ddarllen →

Er i mi fod yn gweithio yn y Llyfrgell am bron i ugain mlynedd erbyn hyn, rydw i dal i gael fy synnu at rai eitemau sydd wedi dod yn rhan o’n casgliadau.  Enghraifft o hyn oedd dod o hyd … Parhewch i ddarllen →

. . . ‘Y tenor mwyn’, ‘Tywysog y tenoriaid’ a’r ‘Llais arian’, dyma sut y disgrifiwyd y canwr poblogaidd David Lloyd yn y wasg, ac ar glawr record.  Fe’i ganwyd ar 6 Ebrill 1912 yn Berthengam, Sir y Fflint, ac … Parhewch i ddarllen →

‘Nid dim llai na chwyldro yw adfer yr iaith Gymraeg yng Nghymru. Trwy ddulliau chwyldro yn unig y mae llwyddo’. Dyna oedd union eiriau herfeiddiol Saunders Lewis mewn un o’r darllediadau pwysicaf erioed yn holl gwrs hanes Cymru, sef Darlith … Parhewch i ddarllen →

Un o’r eitemau mwyaf trawiadol yn yr arddangosfa bresennol am Angharad Tomos yw siaced ddenim Angharad Tomos a’r gair ‘Rhyddid’ gyda Tafod y Ddraig arni ac arwydd y mudiad Adfer wedi ei wnio ganddi. Mae’r arddangosfa y tro hwn nid … Parhewch i ddarllen →

Pan roedd Niclas y Glais yn y carchar yn Brixton ac Abertawe yn 1940 ysgrifennodd nifer o gerddi ar ddarnau o bapur tŷ bach ac ar gefn sgrapiau o bapur.  Ar ôl iddo gael ei ryddhau o’r carchar, cyflwynodd y … Parhewch i ddarllen →