Blog - Blog Kyffin

Postiwyd - 05-10-2010

Blog Kyffin

“My top hat is jolly decent”

Mae gwyliau’r haf wedi hen ddirwyn i ben ac mae plant ar hyd a lled y wlad wedi dychwelyd i’r ysgol, rhai yn llawn cyffro ac eraill yn gofidio.  Roedd Kyffin yn ddisgybl yn ysgol Tre-arddur House, Môn, cyn ymuno â’i frawd mawr Dick yn Ysgol yr Amwythig ym 1931.  Yn y llythyr yma sydd heb ei ddyddio, ac wedi’i lofnodi John, gwelwn fod perthynas agos iawn rhwng y ddau frawd.  Mae Kyffin yn ceisio tawelu meddwl ei rieni ac mae hyd yn oed yn cynnwys cynllun o’i stydi a’i ystafell wely yn yr ysgol newydd.  Diolch i Will am ddod o hyd i’r llun yma o Kyffin yn ysgrifennu wrth ei ddesg.

Dear Mummy & Daddy

I think I have settled down all right, thank you so much for the fruit.
I have not spent a 1d, as I have got all I want, & there is nothing much in the shop.
Nearly everyone wears tails, Gale, Shimwell, & Burt another new boy.
We went for a run yesterday, & it was about 5 miles.
Dick is awfully decent, he does every thing for me, & Storey is jolly decent.
Please thank Mrs Ingrams!! for the toffe
Mitford has got all my money except 2/6, I think it is best.
I am in the same form as Butter, & we don’t half rag.
I have written to Aunt Mamie, & to Jameson
Some of the boys here seem, awfully small, & look about 10 or 11.
I sleep between Dick & Gale & opposite 

Boddinton, who does a lot for me, in the way of giving me books for class.
My top hat is jolly decent.
Gale wears tails & a three year old collar.
Dick has just been heating some beans for me.
Royds is quite a decent fellow, except when he shouts “Dowls”!!
I hope you are keeping quite well, I am very happy.

With lots of love
from
John

Sian Bowyer

Postiwyd - 21-09-2010

Blog Kyffin

Cadwraeth y gweithiau ar bapur

Er 2007 aseswyd pob gwaith oedd heb ei fframio a dewiswyd 190 eitem i’w trwsio.

Mae nifer o’r rhain ar bapur catris a rwygwyd o lyfrau lluniadu. Mae yna bapur a wnaed â llaw, papur ‘Ingres’ a ‘Fabriano’. Defnyddiwyd papur a byrddau Whatman ar gyfer rhai o’r gweithiau cynnar. Ceir hefyd papur salach, fel papur dargopïo a thudalennau o lyfrau ysgrifennu ysgol. Defnyddiodd Kyffin ddeunydd (yn aml wedi ei daenu’n drwchus) fel pensel meddal, sialc, siarcol, pen neu frwsh ac inc India, pigment dyfrlliw, gouache, neu’n fwy diweddar pin ffelt.

Baw ar wyneb y gweithiau, olion pla, rhwygiadau a chrychu yw’r problemau mwyaf, a dirywiad oherwydd tâp adlynol a ‘blu-tack’. Mae paent olew wedi ei golli ar nifer, ac mae staen hylif ac olion bysedd ar rai; er bod y nodweddion hyn yn cael eu cyfrif yn rhan o’r gwaith celf gwreiddiol. Mae tystiolaeth gyson o storio a thrafod gwael. Mae peth o’r inc mwyaf trwchus a’r gouache wedi cracio, a llwydni ar rai o’r papurau.

Y nod yw sefydlogi a diogelu’r gweithiau drwy wneud cyn lleied o waith cadwraeth ag sydd angen: glanhau’r wyneb, tynnu’r tâp a’r glud, codi’r papurau a’r byrddau allanol, trwsio gyda phapur meinwe arbennig a dileu crychiadau. Mae defnyddio byrddau arbennig (2200mic) ar gyfer y mowntio yn gwarchod y papur, inc a phigment trwchus.

Kate Newton

Postiwyd - 07-09-2010

Blog Kyffin

Pentre Pella

Ymwelais ag arddangosfa ‘Kyffin Anweledig’ yn Oriel Kyffin Williams, Llangefni yn ddiweddar. Mae’r arddangosfa’n cynnwys gwaith o gasgliadau preifat ac o gasgliad yr Oriel, eitemau na arddangoswyd o’r blaen. Diddorol oedd cymharu ffotograff Kyffin o Bentre Pella 1969 (gweler blog 23/07/2010) gyda llun olew (diwedd y 60au o gasgliad preifat) a’r braslun a wnaeth o’r un olygfa (o gasgliad yr Oriel). Gwelir cysylltiad eglur rhwng y braslun a’r llun olew – mae un yn rhagbaratoad i’r llall, ond doedd dim perthynas i weld rhwng y paentiad llwydaidd a’r ffotograff gyda’r awyr las o’r un lle.

Ymwelai Kyffin yn gyson â Phentre Pella i wneud brasluniau ar ei ffordd i glogwyni Ynys Lawd. Ceir yma ddarlun dyfrlliw a phensil o Bentre Pella; ac ar y dde, y ddelwedd sydd ar y cefn (pensil yn unig) lle mae’n cofnodi hanfodion yr olygfa.

Heddiw mae Pentre Pella yn rhan o ardal gadwraeth ‘Pentre Mynydd Caergybi’, ac roedd yma’n flaenorol nifer o gymunedau. Mae dwy ohonynt, Pentre Fferam Gorniog a Phentre Pella wedi eu cynnwys yn y lluniau uchod. Crewyd y cymunedau yn yr 1840au gan weithwyr ‘Morglawdd Mawr’ porthladd Caergybi, wrth iddynt amgau ac adeiladu eu tai ar dir comin. Mae hyn yn esbonio eu cymeriad a’r wedd di-gynllun sydd ar y lle, agweddau a apeliai’n fawr at Kyffin.

O.N. Mae’r arddangosfa yn Llangefni mlaen tan y 23ain o Ionawr 2011, ac yn werth ymweliad os ydych yn yr ardal.

Iwan Dafis

Postiwyd - 27-08-2010

Blog Kyffin

Sialensau wrth Ddigido

Yn ddiweddar y darnau mwyaf unigryw ac yn sialens i’w sganio oedd y printiau leino. Os y’ch chi, fel o’n i, ddim yn siŵr iawn beth yn union yw print leino, wel, darn cerfiedig o waith artist, Kyffin Williams yn yr achos yma, a oedd yn cael ei ddefnyddio i greu printiau ydyw!

Roedd rhai o’r eitemau hyn yn fawr ac yn drwm, a felly yn creu problemau wrth i ni eu paratoi i’w sganio, gan ein bod ni yn poeni ar un pwynt os oeddent, nid yn unig yn rhy fawr i’r sganer, ond hefyd yn rhy drwm! Roedd hi’n anodd hefyd dal y darnau wedi eu cerfio gyda golau’r sganer, gan ei fod yn adlewyrchu o uwchben yn unig!

Dyma beth oedd gan Simon Evans, aelod o’r staff delweddu i’w ddweud ynglŷn â’r hyn a wnaethom -

“Due to the nature of the Kyffin Williams lino-cuts we had to use a different process than we would for flat, printed materials. The large scanners we normally use have very flat, even lighting and the tests we did didn’t really show the depth of the cuts very well. We used a medium format camera fitted with a 22 megapixel digital back attached to a copy-stand. This set-up allowed us to use just one source of light, from one side, which brought out the detail and depth of the tooling in the lino”.


Felly, dyma gipolwg o un ohonynt i chi, ynghyd â llun o Simon yn gwneud y gwaith.

Lon Vaughan

Postiwyd - 10-08-2010

Blog Kyffin

Curwen a Kyffin

Mae stori Kyffin a Gwasg Curwen yn enghraifft o gyfeillgarwch yn arwain at waith cynhyrchiol. Gwnaeth Kyffin y rhan fwyaf o’i fusnes ar lefel bersonol iawn, roedd yn nabod ei orielau yn dda a hyd yn oed yn gwybod pwy oedd wedi prynu ei weithiau gwreiddiol.

Autumn road, Nanmor

Autumn road, Nanmor

Agwedd arall ar ei waith oedd y printiau; dyma’i ymgais i bontio’r bwlch rhwng celf gostus a’r cyhoedd oedd am brynu rhywbeth ganddo ond ddim am fuddsoddi’n ormodol yn ariannol. Yr ateb oedd cynhyrchu argraffiadau cyfyngedig o’i weithiau, efallai rhwng 150 a 250 o brintiau ym mhob rhediad, yr artist i arwyddo pob un, ac yna’u cynnig ar werth am bris rhesymol. Byddai Kyffin bob amser yn cael rhai at ei ddefnydd personol, gyda nifer yn cael eu cyflwyno’n rhoddion i ymwelwyr. Roedd rhai cannoedd yn weddill yn ei gartref ar ddiwedd ei oes ac mae rhai ohonynt, sydd heb eu harwyddo, ar werth yn Siop y Llyfrgell. Mae’r gweddill yn rhan o’i Gymynrodd i Gymru.

Y print cyntaf i’r Wasg gynhyrchu oedd Farmer at Pontllyfni yn 1974. Bu bwlch o ryw 30 mlynedd cyn cyhoeddi Hendre Waelod yn 2004, ond yn ystod y pedair blynedd nesaf cynhyrchwyd 28 print. Mae’n debyg mai dylanwad a chyfeillgarwch Curwen, yn annog Kyffin i ddewis a chynhyrchu cryn dipyn o waith, fu’n gyfrifol am y cynnydd diweddar. Mae ansawdd y printiau yn gyson rhagorol, ar bapur trwm ond heb fanylion cyhoeddi i amharu ar y ddelwedd.

Mae’n briodol felly bod print newydd wedi ei gynhyrchu o’r Gymynrodd i gyd-fynd ag arddangosfa Curwen yn y Llyfrgell (Gweler post Printiau Kyffin ar werth). Mae hyn yn awgrymu nid yn unig bod yr arfer yn parhau ond hefyd bod ei waith yn dal i gael ei fwynhau a’i werthfawrogi.

Paul Joyner

Postiwyd - 23-07-2010

Blog Kyffin

Pentre Pella

Yn sefyll ar fynydd yn edrych dros Gaergybi, mae Pentre Pella yn bentref bach afreolaidd o ran sîap, yn glystyrau o fythynnod sgwat a solet, cloddiau cerrig, caeau bach a chapeli. Weithiau mae’r awyr uwchben yn las, ond fel arfer mae’n llwyd. O’r fan hon gellwch weld y fferiau’n hwylio ‘nol ac ymlaen o Iwerddon. I ddweud y gwir does dim llawer arall i’w wneud, oni bai eich bod yn arlunydd.

‘Nol yn 1968 roedd y Beatles yn canu ‘Hey Jude’ a’r Rolling Stones ‘Jumping Jack Flash.’ Dyma’r flwyddyn y cafodd Robert F Kennedy a Martin Luther King eu llofruddio, blwyddyn ‘Gwanwyn Prag’ a therfysgoedd y myfyrwyr ym Mharis. Roedd bywyd ym Mhentre’ Pella dipyn mwy tawel. Felly pan gyrhaeddodd gŵr tal gyda’i fwstas taclus, siaced frethyn, camera newydd o Wlad Pwyl ac îsl, dyna oedd digwyddiad mwyaf cyffrous y flwyddyn.

Wrth gwrs y dyn tal oedd Kyffin Williams. Cafodd ef ei ysbrydoli gan Pentre Pella. Bu’n braslunio’n egniol iawn ac yn ddiweddarach peintiodd llawer o luniau olew yn dwyn y teitl syml ‘Pentre Pella.’ Hefyd tynnodd lwyth o ffotograffau, efallai yn rhannol i ymarfer gyda’i gamera newydd cyn mynd ar ei grwydradau yn y Wladfa.

Iwan Dafis

Postiwyd - 13-07-2010

Blog Kyffin

Printiau Kyffin ar werth

Mae’n wir bleser cael cyfrannu at flog Cymynrodd Syr Kyffin Williams. Bu’r artist yn arbennig o hael tuag at y Llyfrgell yn ystod ei fywyd a’i yrfa ac, yn yn fwy perthnasol i mi fel Rheolwraig Siop y Llyfrgell, drwy ei Gymynrodd hael. Cefais gyfle i gwrdd ag ef ond ar y pryd doedd gennyf ddim llawer o brofiad yn y maes. Ers hynny rwyf wedi dysgu llawer iawn amdano, ond hynny’n drist iawn ar ôl ei farwolaeth. Cefais gryn dipyn o bleser yn trafod gyda’m cyd-weithwyr sy’n arbenigwyr ar ei waith, yma yn y Llyfrgell a thu hwnt.

Ar adeg anodd, yn yr hinsawdd economaidd sydd ohoni, mae’r Gymynrodd wedi bod o help mawr i ni. Mae wedi ein galluogi i werthu nifer fawr o’i brintiau yn y Siop, a hynny am bris fforddiadwy i’r cyhoedd. Daeth nifer o’r rhain yn uniongyrchol o’i gartref ac rydym yn teimlo’n wir freintiedig yn hyn o beth.

Bu’r Llyfrgell hefyd yn cydweithio’n ddiweddar â Curwen Press i gynhyrchu’r print isod, ‘Nanmor’ i gyd-fynd ag arddangosfa’r Wasg honno yn y Llyfrgell (10 Gorffennaf–11 Medi). Arddangosfa yw hon o waith gwasg a stiwdio Curwen sy’n dathlu ei chyfraniad i gerddoriaeth a chelf Cymru. Gellir archebu’r print hwn neu un o’r printiau eraill drwy gysylltu â Siop y Llyfrgell.

Shan Price

Postiwyd - 29-06-2010

Blog Kyffin

Label y Gymynrodd

Roedd derbyn Cymynrodd Syr Kyffin yn garreg filltir bwysig o ran casglu deunydd, nid yn unig i’r Llyfrgell Genedlaethol ond hefyd i Gymru gyfan. Roedd eisoes wedi rhoi cannoedd o weithiau celf i’r Llyfrgell cyn ei farw, a theimlwyd y dylai natur neilltuol y Gymynrodd gael ei dathlu gyda label arbennig a fyddai’n gweddu i artist o fri rhyngwladol.

Dewiswyd print-leino bach o ddyn a’i gi yn edrych yn fodlon braf eu byd: rhyw olwg o’r artist mewn hwyliau da yn mwynhau tirwedd ei wlad.


Cafodd y labeli eu dylunio’n arbennig gan David Vickers, argraffwr gweithiau Kyffin a Rheolwr Gwasg Gregynog, a’u hargraffu gan y wasg honno yn 2009 i’r safonau uchel roedd Kyffin yn eu hedmygu. Mae’r labeli wedi eu hargraffu mewn lliw llwyd – ‘llwyd Kyffin’, lliw a ddewisodd Kyffin ei hun ar gyfer argraffiad o’r llyfr Two Old Men gan Kate Roberts.

Bydd y labeli’n cael eu gosod ar bob eitem yn y gymynrodd, fel bod modd dweud ar unwaith pa luniau sy’n perthyn i’w rodd i’r genedl.

Ar 23 Ionawr 2009 ymwelodd David Vickers â’r Llyfrgell er mwyn cyflwyno’r labeli i’r Llywydd a’r Llyfrgellydd, gan felly gwblhau’r cylch o greadigrwydd ac argraffu.

Noddwyd yr holl waith gan aelodau Penodau, cynllun noddwyr y Llyfrgell. Mae eu haelioni’n adlewyrchu ysbryd y label a chariad Kyffin at le ac at bobl.

Paul Joyner

Postiwyd - 14-06-2010

Blog Kyffin

Digido Casgliad Kyffin Williams

Mae tua blwyddyn wedi mynd heibio ers i ni gychwyn ar y gwaith digido sy’n gysylltiedig â’r prosiect, ac erbyn hyn mae’r broses yn raddol dod i ben. Mae felly’n gyfle amserol i ni fwrw golwg yn ôl dros y flwyddyn ac ystyried rhai o’r sialensiau bu’n rhaid eu hwynebu wrth ddigido’r casgliad sylweddol ac amrywiol hwn.

Fel gyda phob prosiect y mae’r uned ddigido yn ymwneud â hi, cynhaliwyd cyfarfodydd meincnodi cyn i’r gwaith gychwyn. Yn y bôn trafodaeth yw’r broses meincnodi lle cytunir ar drefniadau llif gwaith, anghenion trafod, a manylion y delweddau. Mae hyn yn sicrhau bod y deunydd gwreiddiol yn cael ei drin mewn ffordd briodol ac yn cael ei ddigido yn y modd mwyaf effeithiol, ac ar yr un pryd yn darparu canllawiau i bawb sy’n ymwneud â’r broses ddigido wrth iddynt fynd ati i gyflawni eu tasgau penodol.

Oherwydd yr amrywiaethau bu’n rhaid meincnodi pob set o eitemau’n unigol fel y daethant yn barod i’w digido. Un o’r prif ystyriaethau oedd y cyfarpar oedd i’w ddefnyddio i ddelweddu’r deunydd arbennig dan sylw, ond hefyd ystyriwyd yr amser y byddai’r prosesau penodol yn eu cymryd, gan sicrhau’r canlyniad gorau posib.

Bu hwn yn brosiect diddorol iawn, a bu’n brofiad arbennig medru trafod y gweithiau gwreiddiol hyn. Mae tipyn bach o waith i’w wneud eto cyn i’r broses ddigido ddod i ben, ond dwi’n edrych ymlaen yn fawr at weld y gweithiau yn cael eu harddangos ar-lein.

Julia Thomas

Postiwyd - 01-06-2010

Blog Kyffin

Archifau Kyffin: cofnodion ariannol

Mae’r papurau ariannol sy’n rhan o Archifau Kyffin Williams yn taflu goleuni difyr ar ei yrfa fel arlunydd. Mae’r mwyafrif o’r papurau wedi goroesi ers y 1970au, sef y cyfnod ar ôl i Kyffin ymddeol fel athro’n Highgate, er bod rhai o’r cofnodion yn dyddio nôl i ddiwedd y 1930au.

Datgela’r archifau pa ddeunyddiau roedd Kyffin yn eu defnyddio, o ble’r oedd yn eu prynu yn ogystal â’u pris. Gwelwn fod yr arlunydd ifanc yn paratoi ei gynfasau ei hun, gan brynu “piece of canvas for own stretcher 33×26″ am 12s 6d gan George Rowney & Co. Ltd, Llundain, yn Awst 1945, tra’n defnyddio cynfasau oedd wedi eu paratoi’n barod yn nes ymlaen. Ceir manylion hefyd am lyfrau darlunio, brwshis a phaent a ddefnyddiai yn ystod ei yrfa hir – hyd yn oed y lliwiau a brynai!

Mae derbynebau ar gyfer fframio’r paentiadau a’r darluniau yn nodi pwy oedd wedi ymgymryd â’r gwaith a’r manylion, megis Robert Sielle, Kensington, fframiodd:
“Patagonian Rider in landscape to special design with imitation bronze rail: cutting down and restretching canvas £25 19s 9d”.

Cafodd gwaith Kyffin ei arddangos gan amryw orielau, ac mae cofnodion gwerthiant yn aml yn nodi teitl, cyfrwng, pris ac, ambell dro, mesuriadau lluniau. Mae’r papurau yma’n cadarnhau pryd y gwerthwyd eitemau penodol, ond gallant hefyd gynorthwyo wrth geisio dyddio paentiadau a darluniau. Yn ogystal adlewyrchir nifer y gweithiau a gynhyrchwyd ganddo, ac maent hefyd yn gofnod o’r cynnydd yn eu gwerth dros y blynyddoedd.

Sian Bowyer

← Cofnodion hynach Cofnodion mwy newydd →

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog