Blog - Newyddion a Digwyddiadau

Postiwyd - 31-10-2013 Dim sylwadau

Newyddion a Digwyddiadau

Calan Gaeaf

A ninnau ar drothwy Calan Gaeaf gyda phlant yn mynd o ddrws i ddrws yn casglu ar gyfer ‘trick or treat’ mae agwedd tywyllach mwy difrifol i’r ‘wyl’ yma. Mae’n hen wyl baganaidd Geltaidd, ac yng Nghymru cyfeirir ati fel Calan Gaeaf, Kalan Gwav (yng Nghernyw) and Kalan Goañv (yn Llydaw).

Mae casgliadau enfawr y Llyfrgell wrth gwrs yn cynnwys gwybodaeth am gyfnod pan fyddai ymddygiad a dybir yn ‘wahanol i’r cyffredin yn derbyn cyhuddiadau o wrachyddiaeth. Dydi hi ddim yn hysbys os oedd y cyhuddiadau yma wedi’i gwreiddio Plant yn cystadlu yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Llanrwst 1968 - Casgliad Geoff Charles (LlGC)mewn cenfigen, trachwant neu ofergoeliaeth, ond mae’n sicr byddent wedi cael effaith dinistriol ar y gymdogaeth leol.

Mae cyfres o gyhuddiadau sy’n ymdrin â wrachyddiaeth yn Sir Fflint yn yr ail ganrif ar bymtheg wedi goroesi yng nghofnodion Llys y Sesiwn Fawr.

Mae’r dogfennau sy’n ymwneud â’r tair achos yma wedi’i sganio ac maent i’w gweld ar wefan y Llyfrgell.

Postiwyd - 18-10-2013 Dim sylwadau

Heb ei gategoreiddio / Newyddion a Digwyddiadau

Eluned Gymraes Davies

Ar y 5ed o Fedi 2013 dadorchuddwyd panel o frodwaith arbennig yn Amgueddfa Abertawe i ddathlu cwblhau prosiect cyntaf Cynllun Eluned Gymraes Davies, cynllun sy’n cael ei reoli gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru. Bydd y darn yn rhan o arddangosfa ‘Copperopolis’ yr amgueddfa, sy’n edrych ar hanes y diwydiant copr yn ninas Abertawe.

Crëwyd y panel fel rhan o’r prosiect crefft cyntaf mewn cyfres o chwech a fydd yn cael eu cyflwyno mewn gwahanol ranbarthau o Gymru yn ystod y dair mlynedd nesaf. Noddwyd y rhaglen drwy arian a dderbyniodd Llyfrgell Genedlaethol Cymru oddi wrth ystâd Eluned Gymraes Davies (1910-2004) i’w choffáu. Bu i Eluned Gymraes Davies, a oedd yn byw ym Mhontardawe, chwarae rhan allweddol pan sefydlwyd Canolfan Gymunedol Tŷ Bryn yn Uplands, Abertawe dros 60 mlynedd yn ôl, a chafodd ei hapwyntio yn Bennaeth cyntaf yno.

Postiwyd - 17-10-2013 Dim sylwadau

Newyddion a Digwyddiadau

Diolchgarwch

Ar adeg yma o’r flwyddyn mae cymunedau ar draws Cymru yn cyfarfod mewn eglwysi â chapel lleol i ddathlu’r Diolchgarwch.

Mae’n arferiad sy’n mynd yn ôl cannoedd o flynyddoedd, ac er nad yw rhai ohonom bellach Ysgubau , Dyffryn Conwy, Medi 1956 - Casgliad Geoff Charles (LlGC)yn gweithio mor agos â’r tir fel oedd ein cyndeidiau, mae’n achlysur  sy’n dal yn berthnasol i ni heddiw. Er bod gan bawb ohonom fywydau prysur, mae’n gyfle da i gael seibiant, ystyried, ac i gofio fod cymaint gennym i fod yn ddiolchgar amdano.

Gwasanaeth Diolchgarwch, Ysgol Gynradd Tayngrisiau, 20 Hydref  1960 - Casgliad Geoff Charles (LlGC)Ceir cofnodion o ddiolchgarwch mewn amryw o gasgliadau’r Llyfrgell, mewn erthyglau Papurau Newydd Ar-lein, casgliadau ffotograffau’r Llyfrgell, fel yng nghasgliad Geoff Charles.

Digon o gyfleoedd i chwilota ac i gofio fel mae’r Cymry wedi cofnodi diolchgarwch dros y blynyddoedd.

Postiwyd - 07-10-2013 Dim sylwadau

Casgliadau / Newyddion a Digwyddiadau

Trysorau Rhydychen

Ugain mlynedd yn ôl, roeddwn yn cychwyn ar gwrs Efrydiau Celtaidd yng Ngholeg Iesu, Rhydychen dan arweiniad doeth yr Athro D. Ellis Evans, cawr o ysgolhaig, Cymro twymgalon, a gŵr a fu yn ei dro yn Is-lywydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Ef a’m harweiniodd gyntaf i edrych ar gynnwys Llyfr Coch Hergest, un o drysorau Coleg Iesu, a’r mwyaf a’r godidocaf o lawysgrifau Cymraeg yr Oesau Canol.

Llyfr Coch Hergest2

Hawlfraint Coleg Iesu, Rhydychen. Trwy ganiatad.

Yn y gyfrol honno y ceir englynion chwedl Llywarch Hen, marwnad Llywelyn ap Gruffudd gan Gruffudd ap yr Ynad Coch, testun cynharaf Meddygon Myddfai, a’r unig gopi o chwedl Breuddwyd Rhonabwy. Yn y Llyfr Coch hefyd, yn llaw Hywel Fychan, ceir Pedair Cainc y Mabinogi, ein chwedlau brodorol hynod.

Yn Rhydychen y cefais gyflwyniad i gynnwys y Llyfr Coch, ond ni fydd raid i chwi adael Cymru i fwynhau’r un fraint tros y chwe mis nesaf. Ddiwedd yr wythnos hon, bydd Llyfr Coch Hergest – un o brif drysorau Cymru – yn teithio i Aberystwyth ar gyfer arddangosfa newydd y 4 Llyfr. Hwn fydd ail ymweliad y llawysgrif â thir a daear Cymru ers ei halltudiaeth i Loegr ym 1701.

Ysywaeth, ddiwrnod wedi’r daith, cynhelir angladd yr Athro Ellis Evans ger Rhydychen. A dyna gyfannu cylch o ugain mlynedd, ac wythnos y llon a’r lleddf.

Maredudd ap Huw

Postiwyd - 03-10-2013 Dim sylwadau

Newyddion a Digwyddiadau

Y Dewin, Yr Afr, a’r Dyn Enillodd y Rhyfel

Ar 28 o Fedi cychwynnodd ein harddangosfa diweddara am y gwleidydd,David Lloyd George, a ddaeth yn un o Brif Weinidogion enwocaf Prydain.

Daeth yn Brif Weinidog Prydain ym mis Rhagfyr 1916, pan oedd y Rhyfel Mawr yn ei anterth. Hyd heddiw, ef yw’r unig Gymro i wasanaethu yn y swydd hon. Yn yr arddangosfa hon o ddyddiaduron, llythyrau, ffilmiau ag eitemau personol cewch weld cymysgedd ddifyr Lloyd Georgeo newyddion o’r byd gwleidyddol wedi’u plethu’n gelfydd â chlecs personol a theuluol.

Ar 19 Chwefror 2014, i cyd-fynd â’r arddangosfa, fe fydd y Llyfrgell yn cynnal cyflwyniad awr ginio. Fe fydd Nest Thomas, Swyddog Amgueddfeydd ac Orielau Cyngor Gwynedd yn siarad am Amgueddfa Lloyd George yn Llanystumdwy.

Mae’r arddangosfa yn parhau tan 10 Mai 2014.

I’r rhai yn eich plith sydd â diddordeb mewn gwleidyddiaeth, cofiwch for Darlith Blynyddol yr Archif Wleidyddol Gymreig yn cael ei gynnal yn y Llyfrgell ar ddydd Gwener, 1 Tachwedd, am 5.30pm. Mi fydd un o wleidyddion amlycaf Cymru, Yr Arglwydd Morris o Aberafan, yn hel atgofion am ei yrfa wleidyddol ddisglair.

Mynediad am ddim drwy docyn.

Am wybodaeth bellach am yr arddangosfa arbennig hon, â’r arddangosfeydd eraill sy’n cael eu cynnal yn ystod tymor yr hydref cofiwch ymweld â’n gwefan.

Postiwyd - 01-10-2013 Dim sylwadau

Newyddion a Digwyddiadau

Campweithiau mewn Ysgolion

Yn ystod mis Hydref, bydd y Llyfrgell Genedlaethol yn cymryd rhan yn ymgyrch ‘Campweithiau mewn ysgolion’ cynllun ar y cyd rhwng Sefydliad Catalog Cyhoeddus ar BBC.

Bydd Eich Paentiadau: Campweithiau mewn Ysgolion yn mynd â detholiad o baentiadau enwog gan arlynwyr tebyg i Gainsborough, L. S. Lowry, Monet, Spencer a Turner, sy’n werth amcangyfrif o £14 miliwn, i mewn i 27 o ysgolion ar draws y genedl. Mae hon yn fenter y Sefydliad Catalog Cyhoeddus (PCF), dan arweiniad yr artistiaid cyfoes Prydeinig Bob a Roberta Smith a John Byrne a chaiff ei chefnogi gan BBC Learning.

Mae Eich Paentiadau yn fenter barhaol sy’n  ceisio gwella hwylustod cael at y casgliad celf cenedlaethol. Wedi ei lansio ym Mis Mehefin, 2011, mae’r  safle ar hyn o bryd yn dangos dros 200,000 o baentiadau olew o 3,200 o leoliadau casgliadau ar draws y DU. Dyw tua 80% o baentiadau’r genedl ddim i’w gweld yn unrhyw fan a doedd dim lluniau wedi cael eu tynnu o’r mwyafrif helaeth cyn i’r Sefydliad Catalog Cyhoeddus gychwyn ar y gwaith yn 2003. Mae’r prosiect hwn wedi gwella’n ddramatig hygyrchedd gwaith celf y genedl sy’n eiddo cyhoeddus.

Postiwyd - 05-09-2013 Dim sylwadau

Newyddion a Digwyddiadau

Pwythau Diwyd

Heddiw, dadorchuddir panel o frodwaith arbennig yn Amgueddfa Abertawe i ddathlu cwblhau prosiect cyntaf Cynllun Eluned Gymraes Davies, cynllun sy’n cael ei reoli gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru. Bydd y darn yn rhan o arddangosfa ‘Copperopolis’ yr amgueddfa, sy’n edrych ar hanes y diwydiant copr yn ninas Abertawe.

Crëwyd y panel fel rhan o’r prosiect crefft cyntaf mewn cyfres o chwech a fydd yn cael eu cyflwyno mewn gwahanol ranbarthau o Gymru yn ystod y dair mlynedd nesaf. Noddwyd y rhaglen drwy arian a dderbyniodd Llyfrgell Genedlaethol Cymru oddi wrth ystâd Eluned Gymraes Davies (1910-2004) i’w choffáu. Bu i Eluned Gymraes Davies, a oedd yn byw ym Mhontardawe, chwarae rhan allweddol pan sefydlwyd Canolfan Gymunedol Tŷ Bryn yn Uplands, Abertawe dros 60 mlynedd yn ôl, a chafodd ei hapwyntio yn Bennaeth cyntaf yno.

Meddai Rhodri Morgan, Swyddog Addysg Llyfrgell Genedlaethol Cymru:
“Oherwydd ei chyfraniad at addysg gymunedol a’i harbenigedd mewn gwaith nodwydd, mae’n addas iawn fod prosiect cyntaf Cynllun Eluned Gymraes Davies wedi ei seilio ar frodwaith ac wedi ei gyflwyno yng Nghanolfan Tŷ Bryn, Abertawe.”

Arweiniwyd y gweithdai gan diwtoriaid profiadol y Ganolfan, ac ysbrydolwyd dyluniad y panel gan eitemau o gasgliadau’r Llyfrgell Genedlaethol. Bu’r myfyrwyr yn gweithio’n ddiwyd gydol y gaeaf a’r gwanwyn yn cwblhau’r darn gorffenedig, yn ogystal a’u darnau unigol o frodwaith.

Dywedodd un o’r myfyrwyr, Jean Bills:
“Mae’r nawdd a gawsom wedi ein galluogi i ddefnyddio deunyddiau anghyffredin na fyddai ar gael i ni fel arfer, ac yn sgil hynny dysgom ni am hen dechnegau sydd bron a diflannu.”

Ychwanegodd Judith Porch, Swyddog Datblygu Addysg Cymunedol Dinas a Sir Abertawe:
“Rydym fel Gwasanaeth Dysgu Gydol Oes ac Hyfforddiant Cyflogaeth Dinas a Sir Abertawe yn falch o gydweithio gyda Llyfrgell Genedlaethol Cymru i ddatblygu cyfleon addysgiadol i aelodau ein cymuned tra’n ymestyn gwaddol Eluned Gymraes.”

Bydd y brodwaith i’w weld yn Amgueddfa Abertawe tan haf 2014, pan fydd y darn yn cael ei drosglwyddo i’r Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth.

Postiwyd - 03-09-2013 Dim sylwadau

Newyddion a Digwyddiadau

Rhaglen yr Hydref

Ydych chi wedi cael cyfle i weld y rhaglen lawn o ddigwyddiadau mae’r Llyfrgell yn ei gynnal rhwng nawr a mis Rhagfyr?

Na?

Wel beth am glicio ar ein tudalen digwyddiadau i weld beth sydd ar gael!

Amrywiaeth eang a chynhwysfawr o ddigwyddiadau, sy’n amrywio o gyflwyniadau awr ginio, gigs, lansiadau llyfrau, ffilmiau i blant ac oedolion, heb anghofio’r arddangosfeydd sy’n Rhaglen tymor yr Hydrefcael eu cynnal .

Rhywbeth o ddiddordeb i bawb o bob oedran.

Os ydych chi am dderbyn copi caled o’r rhaglen, neu am ymuno gyda’n rhestr bostio, danfonwch eich enw a’ch cyfeiriad  i post@llgc.org.uk

Postiwyd - 29-08-2013 Dim sylwadau

Casgliadau / Newyddion a Digwyddiadau

Llawysgrif Boston Ar-lein

Y llynedd, llwyddodd Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth i brynu Llawysgrif Boston o Gyfraith Hywel Dda yn Sotheby’s, Llundain. Bellach, mae’r Llyfrgell wedi cyhoeddi cynnwys y gyfrol hon – sy’n dyddio o’r bedwaredd ganrif ar ddeg – ar ei gwefan.

Ychydig iawn o bobl a gafodd y cyfle i weld y llawysgrif hon pan oedd ym meddiant Cymdeithas Hanesyddol Massachusetts yn yr Unol Daleithiau. Roedd ei chyflwr wedi dirywio ers y 18fed ganrif, a phan benderfynodd ei pherchnogion Americanaidd ei gwerthu, roedd perygl y byddai’n cael ei phrynu gan gasglwr preifat, neu ei thorri’n ddarnau ar gyfer casglwyr.

Gyda chymorth Cronfa Dreftadaeth y Loteri, ynghyd â Chyfeillion y Llyfrgelloedd Cenedlaethol a Llywodraeth Cymru, llwyddodd Llyfrgell Genedlaethol Cymru i brynu’r llawysgrif werthfawr hon mewn arwerthiant yng Ngorffennaf 2012 am £541,250. Nawr, ddeng mis yn ddiweddarach, ac yn dilyn cyfnod llafurus a gofalus o ddadrwymo a thrwsio, mae holl dudalennau’r llawysgrif wedi eu cyhoeddi ar-lein ar wefan y Llyfrgell, ar gyfer cynulleidfa newydd.

Meddai Llyfrgellydd Llawysgrifau’r Llyfrgell, Dr Maredudd ap Huw:
‘Yn raddol, yn ystod misoedd o astudio gofalus, mae stori’r llawysgrif wedi dod i’r amlwg. Gellir gweld sut yr ychwanegwyd ati, a’i haddasu yn ystod y cyfnod canoloesol, wrth iddi gael ei defnyddio wrth weinyddu cyfraith. Mae gwell gobaith o hyn allan i fyfyrwyr astudio cynnwys y gyfrol a’i hanes.’

Yn dilyn buddsoddiad sylweddol yn y broses o drwsio a diogelu’r gyfrol, dywedodd Aled Gruffydd Jones, Llyfrgellydd a Phrif Weithredwr Llyfrgell Genedlaethol Cymru:
‘Rydym bellach, trwy dechnegau traddodiadol a modern, wedi sicrhau parhad hir-dymor y llawysgrif werthfawr hon. Llawenhawn y bydd modd i ymwelwyr â’n gwefan ei mwynhau, a gwerthfawrogi un o drysorau anghofiedig Cymru.’

I gyd-fynd â’r delweddau digidol, ceir cyflwyniad i gefndir y llawysgrif, ac mae disgrifiad manwl o’r gyfrol hefyd ar gael ar gatalog ar-lein y Llyfrgell. Yn ystod yr haf hwn, bydd y Llyfrgell yn creu ffacsimilïau o’r gyfrol i’w defnyddio mewn gwaith hyrwyddo ac addysg.

Bydd Llawysgrif Boston ar ei newydd wedd, wedi ei thrwsio a’i hail-rwymo, yn ymddangos am y tro cyntaf yn arddangosfa’r 4 Llyfr: Eiconau Cymraeg Ynghyd yn y Llyfrgell Genedlaethol ar 12 Hydref.

Postiwyd - 16-08-2013 Dim sylwadau

Newyddion a Digwyddiadau

FAN HYN, FAN DRAW

DSC01114Gŵyl Dogfennu Cymru â’r Camera
22-23.11.2013

Fforwm i ffotograffwyr proffesiynol ac amatur, casglwyr, haneswyr a newyddiadurwyr i drafod ffotograffiaeth yng Nghymru ac i wybod mwy am gyfoeth ffotograffiaeth Cymru a chasgliad unigryw Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Ymysg y siaradwyr mae:
Adam Woolfitt
William Troughton
Cordelia Weedon
Aled Rhys Hughes
Rhodri Owen
David Barnes

Gwybodaeth bellach

← Cofnodion hynach Cofnodion mwy newydd →

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog