Blog

Postiwyd - 03-03-2015 Dim sylwadau

ArAgor / Digitisation / Heb ei gategoreiddio / Newyddion a Digwyddiadau / Research / Ymchwil

Wicipediwr Preswyl. Mis un – gosod sylfaen

Mae’r ffocws yn ystod wythnosau cyntaf y preswyliad wedi bod ar gwrdd â thimau o wahanol adrannau yn y Llyfrgell. Mae’r ffaith fy mod wedi gweithio gyda llawer o’r staff am bron i ddeng mlynedd wedi gwneud cyflwyniadau ychydig yn

Mae’r llun eiconig gan Philip Jones Griffiths yw'r  cyntaf i gael eu rhannu gyda Wikimedia fel rhan o'r prosiect.

Mae’r llun eiconig gan Philip Jones Griffiths yw’r cyntaf i gael eu rhannu gyda Wikimedia fel rhan o’r prosiect.

haws. Fodd bynnag, roedd hyn yn bennaf yn gyfle i egluro natur y preswyliad ac i hyrwyddo ei nodau a’i amcanion. Mae’r cyfarfodydd hyn hefyd wedi meithrin syniadau ardderchog sydd wedi helpu i siapio’r cynlluniau hyd yn hyn.

Un o amcanion mawr y preswyliad yw cynnal nifer o Olygothonau ac mae cynlluniau diddorol ar y gweill yn barod. Mae’r Golygathon cyntaf, ar y 10fed o Ebrill, yn rhoi ‘ffocws’ ar Ffotograffwyr Cymreig gan gynnwys Philip Jones Griffiths, un o brif ffotograffwyr yr ugeinfed ganrif. Mae digwyddiadau yn cael eu cynllunio ar amrywiaeth o bynciau gan gynnwys Cyfraith Gymreig Ganoloesol, y Rhyfel Byd Cyntaf, y Wladfa Gymreig ym Mhatagonia, a Rygbi yng Nghymru. Bydd y Golygothonau yn cynnwys cyflwyniad i Wicipedia a hyfforddiant sylfaenol ar gyfer golygyddion newydd.

Bydd staff y Llyfrgell hefyd yn cymryd rhan. Yn dilyn cyflwyniadau rhagarweiniol bydd yr holl staff a gwirfoddolwyr y Llyfrgell yn cael cynnig gweithdai hyfforddi fel y gallant ddod yn olygyddion eu hunain, ac yr wyf eisoes wedi siarad â nifer o bobl sy’n awyddus i ddechrau arni.

Er bod staff y Llyfrgell yng nghanol proses ailstrwythuro mae’r ymateb i benodiad y Wicipediwr wedi bod yn gadarnhaol ar draws y sefydliad. Maent yn awyddus i gymryd rhan ac i gefnogi’r prosiect. Yn sgìl hyn mae nifer o fentrau eisoes yn cael eu datblygu. Mae’r adran arddangosfeydd wedi cytuno i dreialu’r defnydd o godau QRpedia mewn arddangosfa fawr sydd ar y gweill, ac mae Tîm y We yn gweithio ar osod Botwm ‘Dyfynnu ar Wicipedia’ mewn i’n hadnoddau ar-lein a fydd yn cynhyrchu dyfyniad mewn Wiki-markup ar gyfer Wicipedia. Mae trafodaethau wedi dechrau gyda phartner allanol – Casgliad y Werin Cymru – am newid ei bolisi trwyddedu delweddau fel y gallai cyfraniadau yn y dyfodol gael eu llwytho i fyny i Wiki Commons ac efallai’r cynllun mwyaf cyffrous yw’r bwriad i rannu tua 20,000 o ddelweddau digidol o gasgliad y Llyfrgell. Unwaith y byddwn wedi datrys rhai materion technegol dylem allu defnyddio Glam Wiki Tools i lwytho casgliadau cyfan i Wiki Commons a chaniatáu i’r byd cael cipolwg o’n trysorau cudd!

 

Jason Evans

Wicipediwr Preswyl

Postiwyd - 24-02-2015 Dim sylwadau

Heb ei gategoreiddio

Archif digidol o’r Rhyfel Byd Cyntaf wedi’i enwebu ar gyfer gwobr

Mae archif ddigidol o’r Profiad Cymreig o’r Rhyfel Byd Cyntaf a ddatblygwyd gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru wedi ei enwebu ar gyfer gwobr dyniaethau digidol rhyngwladol.

Fe lansiwyd Cymru1914.org, sydd ar gael i bawb am ddim, yn Nhachwedd 2013. Mae’n dod ynghyd archifau a chasgliadau arbennig Cymru sy’n ymwneud ag effaith y Rhyfel Byd Cyntaf ar Gymru: mae cofnodion tribiwnlys, archifau Corfflu Byddin Cymru a sefydlwyd gan Lloyd George, a llawysgrifau’r beirdd rhyfel Cymreig, gan gynnwys Hedd Wyn a David Jones, yn ffurfio rhan o’r casgliad sylweddol o 220,000 o eitemau digidol, nifer ohonynt yn perthyn i hanesion anhysbys y Rhyfel.

Mae’r archif wedi’i enwebu am Wobr y Dyniaethau Digidol yng nghategori “y defnydd orau o Ddyniaethau Digidol ar gyfer Ymgysylltu Cyhoeddus” (The Digital Humanities Award for “best use of Digital Humanities for Public Engagement”). Menter ryngwladol yw gwobrau’r Dyniaethau Digidol i adnabod rhagoriaeth yn y dyniaethau digidol. Mae enwebiad Cymru1914.org yn cydnabod ei ddefnydd gan gynulleidfaoedd eang ac amrywiol, ynghyd â’i ddefnydd ar gyfer pwrpasau coffâd ac addysg. Dywedodd y Llyfrgellydd a Prif Weithredwr Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Dr. Aled Gruffydd Jones, “Yr ydym yn falch iawn i dderbyn yr enwebiad hwn, sy’n cydnabod yr agweddau o ymgysylltu cymunedol yn y cydweithrediad pwysig yma yn enwedig o ran darpariaeth cynnwys gan gymunedau a sefydliadau lleol. Mae hyn yn enwedig o foddhaol i’r Llyfrgell Genedlaethol gan fod ein strategaeth newydd, Gwybodaeth i Bawb, yn pwysleisio pwysigrwydd ymgysylltu cymunedol yn ein hetifeddiaeth ddogfennol.”

Dywedodd cyfarwyddwr y prosiect, Yr Athro Lorna Hughes (sydd bellach yn Ysgol Astudiaethau Uwch, Prifysgol Llundain): “Ers y lansiad mae Cymru1914.org wedi cael ei ddefnyddio’n helaeth ar gyfer ymchwil, addysg, ac ymgysylltu cymunedol, ac mae’r enwebiad yn cydnabod yr effaith yma. Defnyddiwyd delweddau o recriwtiaid a milwyr gorfod anhysbys o’r archif ddigidol fel rhan o osodiad sain a fideo yr artist Bedwyr Williams, Traw, a gyflwynwyd ar safle bwa coffaol Gogledd Cymru ym Mangor yn Awst 2014. Mae’r archif ddigidol hefyd yn helpu plant ysgol i ddatblygu sgiliau digidol a llythrennedd fel rhan o brosiect Cymru yn y Rhyfel (walesatwar.org)”.

Datblygwyd y casgliad digidol diolch i grant o £500,000 gan Jisc, noddwyr isadeiledd ac adnoddau digidol ym Mhrydain, a nawdd gan Lywodraeth Cymru. Arweiniwyd y prosiect gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru mewn cydweithrediad gyda Phrifysgol Abertawe, Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Bangor, Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, archifau lleol Conwy, Sir Y Fflint, Morgannwg, a Gwent, Archif BBC Cymru Wales, a chynnwys cymunedol a ddatblygwyd gan Gasgliad y Werin Cymru.

Mae’r wobr hefyd yn cydnabod gwaith caled yr amryw o bobol wnaeth helpu i ddatblygu’r adnodd: staff y sefydliadau partner, a staff casgliadau, systemau a TG y Llyfrgell. Diolch i’w mewnbwn nhw, lansiwyd yr adnodd ar amser ac o fewn cyllideb.

Mae pleidleisio ar gyfer gwobrau’r Dyniaethau Digidol yn cau ar yr 28ain o Chwefror. I bleidleisio ewch i :  http://dhawards.org/dhawards2014/voting/

Postiwyd - 20-02-2015 Dim sylwadau

Casgliadau / Digido / Gwasanaethau Darllenwyr

Cofio Joseph Parry

Joseph ParryAr ddydd Sadwrn, 21 Chwefror 1903 cynhaliwyd angladd Dr Joseph Parry, y ‘bachgen bach o Ferthyr’. Amcangyfrifid i oddeutu 7000 o alarwyr ddod ynghyd i’r gwasanaeth a gynhaliwyd yng nghapel Cynulleidfaol Christ Church ym Mhenarth cyn symud ymlaen i fynwent Sant Augustine. Yn ôl anerchiad a draddodwyd yn y gwasanaeth gan y Parchedig H. Elvet Lewis, Llundain, dywedodd nad oedd yn bosibl claddu cerddor am fod caniadau cerddor yn ei ddal yn fyw, a byddai i’r gerddoriaeth a gyfansoddodd Joseph Parry nid yn unig fyw yng nghof y genhedlaeth honno, ond arwain i fyny at feddyliau uwch a melysach mewn cenedlaethau i ddod.

 

Ganed ym Merthyr Tudful yn 1841 ac ar ôl treulio cyfran o’i blentyndod yn gweithio mewn pwll glo ac yng ngwaith haearn Cyfarthfa, ymfudodd gyda’i deulu yn 13 oed i Danville, Pensylfania lle bu’n gweithio mewn melin haearn. Dychwelodd i Brydain gan astudio yn y Royal Academy of Music ac ef oedd y Cymro cyntaf i dderbyn gradd Mus.Bac. o Brifysgol Caergrawnt. Fe’i penodwyd yn 1874 yn Athro Cerddoriaeth cyntaf Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth ac yn ddiweddarach bu’n gweithio yn Abertawe a Chaerdydd.

 

Roedd yn gyfansoddwr toreithiog, a’i gynnyrch yn cynnwys caneuon, cytganau, anthemau, tonau, gweithiau offerynnol, oratorïau ac operâu, gyda Blodwen yn un ohonynt, sef yr opera gyntaf yn y Gymraeg. Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn gartref i ddegau o lawysgrifau cerddoriaeth Joseph Parry ac mae gwaith yn cymryd lle ar hyn o bryd i baratoi detholiad bychan o’r sgoriau cerddorol hyn ar gyfer eu delweddu maes o law’r flwyddyn hon.

 

Fodd bynnag, os nad ydych yn medru aros tan hynny i weld fersiynau digidol o ambell i sgôr nodiant yn llaw Pencerdd America ac yn dymuno cael blas ar fywyd y cerddor, gellir cymryd mantais ar ambell i adnodd sy’n bodoli eisoes ar-lein gan y Llyfrgell. Gellir darllen ei gofnod bywgraffyddol ar wefan Y Bywgraffiadur Cymreig neu mi allwch ddarllen cannoedd o erthyglau sy’n cyfeirio ato trwy chwilio ar wefan Papurau Newydd Cymru Arlein. Er enghraifft, wrth chwilio am ‘Joseph Parry’ a chyfyngu eich dyddiadau i 1903 gellir dod ar draws nifer o erthyglau sy’n adrodd hanes ei farwolaeth a’i gladdedigaeth 112 o flynyddoedd yn ôl.

 

Wrth chwilio amdano ar gatalog e-Adnoddau’r Llyfrgell sy’n cynnwys eitemau o gasgliadau’r Llyfrgell sydd eisoes wedi’u digido, gellir darganfod ambell i ffotograff ohono gan John Thomas. Ac ar wefan Casglu’r Tlysau (rhan o Casgliad y Werin Cymru bellach) gellir bodio trwy daflen angladd Joseph Parry er mwyn cael gweld pa emynau a ganwyd yn y gwasanaeth.

 

Os nad yw hyn yn eich digoni, cofiwch y gellir dod yma i ddarllen y llawysgrifau a’r llythyrau yn Ystafell Ddarllen y De, dim ond i chi wneud cais am docyn darllen cyn hynny. Gellir darllen drafft o hunangofiant Joseph Parry yn ei law ei hun trwy archebu NLW MS 9661D fel man cychwyn!

 

D. Rhys Davies

Postiwyd - 27-01-2015 Dim sylwadau

Arddangosfeydd / Casgliadau

Dirgelwch yr wythfed Gorchymyn coll

Yny lhyvyr wyneb ddalenPam tybed y bu i awdur y llyfr Cymraeg cyntaf hepgor yr wythfed o’r Deg Gorchymyn (‘na ladrata’) o’i gyfrol? A oedd Siôn Prys, awdur Yny lhyvyr hwnn, yn dioddef o gydwybod euog? Oedd hwn yn gamgymeriad bwriadol?

Yny lhyvyr hwnn oedd y llyfr cyntaf i’w argraffu yn y Gymraeg, a hynny yn 1546. Ynddo mae Siôn Prys yn arddangos rhai o flaenoriaethau pennaf y dyneiddwyr yng Nghymru a’u gofid am ddyfodol yr iaith. Ceir ynddo gymysgedd o’r wyddor, calendr, awgrymiadau garddwriaethol, a hanfodion y ffydd Gristnogol. Ond pam hepgor yr wythfed o’r Deg Gorchymyn?

Roedd i Siôn Prys ran amlwg yn niddymiad y mynachlogydd yn Lloegr dan Harri VIII, a thybir iddo fanteisio ar ei safle fel gwas sifil i gasglu llyfrgell ysblennydd o lawysgrifau a llyfrau printiedig, gan gynnwys yr enwog Lyfr Du Caerfyrddin. Tybed a dalodd yn onest am y cyfrolau hyn, neu a fu iddynt syrthio i’w boced er mwyn iddo eu ‘diogelu’ yn ei gartref yn Henffordd? Ai cymwynaswr neu ynteu leidr diegwyddor oedd Syr Siôn Prys?

Bydd rhai o’i drysorau i’w gweld mewn arddangosfa newydd – ‘Llenor a lleidr? Syr Siôn Prys a’r llyfrau Cymraeg cyntaf’ – yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru rhwng diwedd Ionawr a diwedd Mehefin, yn eu mysg bedair llawysgrif gadwynog o Eglwys Gadeiriol Henffordd, cyfrolau y gwyddom iddynt ddod o fynachlogydd a phriordai Aberhonddu, Henffordd a Chaerloyw.

Yn ôl Aled Gruffydd Jones, Llyfrgellydd a Phrif Weithredwr y Llyfgell Genedlaethol: ‘Mae hwn yn gyfle prin i weld cyfrolau sydd wedi eu cadwyno i silffoedd Henffordd ers canrifoedd, a hynny ochr-yn-ochr â thrysorau a ddiogelwyd yma yng Nghymru. Mae’n gyfle i holi hefyd am gymhellion un o arwyr y Gymraeg, ac un o gewri y Dadeni Dysg’.

Digidwyd Yny lhyvyr hwnn, a’i chyhoeddi o’r newydd arlein, i gyd-fynd â’r arddangosfa, a bydd cyfres o weithgareddau, gan gynnwys cynhadledd ac ysgol undydd yn rhan o’r tymor yn y Llyfrgell.

Dydd Mercher, 4 Chwefror, am 1.15 bydd Dr Eryn White o Adran Hanes a Hanes Cymru, Prifysgol Aberystwyth yn taflu goleuni newydd ar ‘Syr Siôn Prys, y Dadeni, a’r diwylliant print yng Nghymru’, a hynny yn y Drwm, Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Bydd arddangosfa ‘Llenor a lleidr? Syr Siôn Prys a’r llyfrau Cymraeg cyntaf’, ar agor yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru o 31 Ionawr – 27 Mehefin 2015.

Postiwyd - 23-01-2015 Dim sylwadau

Arddangosfeydd / Casgliadau

Uffern o le

Mae rhigwm Eisteddfod o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg, yn Saesneg, yn sôn am ymweliad y diafol ei hun â Glandŵr. Wrth iddo anadlu mwg ffwrneisiau’r gweithfeydd meddyliodd, “Ni allaf fod yn bell o gartref”!

 

Heddiw, ni all un ond dychmygu’r mwg a’r drewdod, ond cofiaf yn glir y golygfeydd o’r trên ar gyrion gorsaf Abertawe – tiroedd sorod cythreulig Glandŵr, y diffeithdir, ac Allt Cilfái, yn foel, heb goeden. Dyma’r etifeddiaeth hyll a gwenwynig a adawyd inni gan ddwy ganrif o weithgarwch diwydiannol dwys a llygredd enbyd.

 

Hwn oedd y pris dalodd Abertawe am fod ymhlith y pennaf o grudau’r Chwyldro Diwydiannol. Mae’r ardal bellach yn enwog am ei hanes o doddi metel a hefyd am fod yn brif ganolfan y byd ar gyfer cynhyrchu copr yn ystod y ddeunawfed ganrif a’r bedwaredd ganrif ar bymtheg. Dyma sut cafodd yr enw Copperopolis. Deilliodd llwyddiant y diwydiant copr o’r digonedd o lo a llafur lleol oedd gan Abertawe, ac oherwydd bod y diwydiant yn agos i haenau mwyn copr Cernyw, ac i afon fordwyol a hwylusai gludo’r mwyn yn syth i’r mwyndoddwyr, ar y dechrau o Gernyw ond, yn nes ymlaen, o wledydd tramor.

 

“Copper smelting houses near Swansea” gan Thomas Rowlandson

“Copper smelting houses near Swansea” gan Thomas Rowlandson

Dyma ddarlun, a brynwyd yn ddiweddar, gan Thomas Rowlandson mewn pen ac inc a dyfrlliw gyda chyffyrddiadau pensil, gyda’r arysgrif “Copper smelting houses near Swansea”. Darluniwyd yn Awst 1797, ac mae’n rhoi cipolwg ar ddechreuad diwydiannol y ddinas.

 

Mae Rowlandson yn darlunio mwg yn dod allan o ffwrneisiau copr yn ardal y Graig Wen ar lan ddwyreiniol Afon Tawe. Roedd mwyndoddwr y Graig Wen yn un o’r mwyndoddwyr cynharaf ac yn gweithredu o 1736 i 1924. Mae’r darlun hefyd yn dangos Camlas Smith, oedd newydd ei hadeiladu ac a roddai fynediad uniongyrchol i gyflenwadau o lo, a thu hwnt i’r afon, tir agored lle’r oedd gweithfeydd copr enfawr yr Hafod a Morfa ar fin cael eu hadeiladu a lle byddai cymunedau Glandŵr, Plas-marl a Threforys yn tyfu. Uwchben, ar y Clas, gwelir ‘Castell Morris’, ‘castell’ Cymreig anghonfensiynol, oedd mewn gwirionedd yn floc o fflatiau i weithwyr yn dyddio o tua 1775. Adfeilion ‘Castell Morris’ sydd bellach yn edrych dros y cwm.

 

Ar yr heol, yn nhu blaen y darlun, gwelir braslun pensil, egwan ac anghyflawn, sy’n dangos pobl, o bosib gyda cheffyl cwch camlas.

 

Mae darlun Rowlandson yn cynnwys gwybodaeth werthfawr. Dechreuodd y gwaith adfer a gwaredu’r diffeithdir diwydiannol o ddifrif yn ystod canol y 1960au, cyn i’r cysyniad o archaeoleg ddiwydiannol, a’r astudiaeth ohoni, ddatblygu’n llawn a chyn colli gweithfeydd y Graig Wen, safle oedd yn berffaith ar gyfer gwaith cadwraeth. Mae’r gwaith o adfer rhai o’r ychydig o adeiladau diwydiannol hanesyddol sydd ar ôl yn parhau, ond mae creiriau’r hen ddiwydiannau bellach yn rhai prin ymhlith y swyddfeydd, y siopau mân-werthu a’r cymdogaethau preswyl sydd yno heddiw.

 

Tra oedd yn Abertawe, aeth Rowlandson hefyd i’r Mwmbwls ac i Fae Caswell. Atgynhyrchwyd rhai o’r lluniau o’r ardal yn 1800 gan ei gyd-deithiwr Henry Wigstead, a’u cyhoeddi yn ei lyfr yntau, “Remarks on a Tour to North and South Wales”. Ar yr un adeg, darluniodd Rowlandson fannau eraill yng Nghymru a chymynroddwyd nifer o’i ddarluniau gwreiddiol cyfoes, yn arbennig o Eryri, Conwy a Llangollen, i Lyfrgell Genedlaethol Cymru gan Syr John Williams, cymwynaswr mwyaf blaenllaw’r Llyfrgell.

 

Mae darlun Rowlandson i’w weld yn arddangosfa gyfredol y Llyfrgell, sef ‘Beth Sy’n Newydd?’, sy’n cynnwys rhai o’r derbyniadau diweddar.

 

Gwilym Tawy

Postiwyd - 20-01-2015 Dim sylwadau

ArAgor / Casgliadau / Digido / Gwasanaethau Darllenwyr / Newyddion a Digwyddiadau / Research

Wicipediwr Preswyl – Sut fydd o’n gweithio.

Wicipedia yw un o’r gwefannau mwyaf poblogaidd yn y byd a’r fersiwn Gymraeg yw’r wefan Gymraeg fwyaf poblogaidd yn y byd o bell ffordd. Dyma’r gwyddoniadur mwyaf a grëwyd erioed, ac y mae’n cael i ysgrifennu gan y bobl ar gyfer y bobl. Gall unrhyw un olygu ac ychwanegu at gynnwys yr adnodd cyfoethog hwn.

 

Gyda chefnogaeth ariannol Wikimedia UK mae’r cysyniad o Wicipediwr Preswyl eisoes wedi profi ei werth mewn sefydliadau eraill megis y Llyfrgell Brydeinig, Llyfrgell Genedlaethol yr Alban ac Amgueddfa hanes naturiol. Nawr mae’r Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi penodi Wicipediwr Preswyl.

 

Bydd y cyfnod o breswylio yn rhedeg am flwyddyn gyda’r nod o adeiladu pontydd parhaol rhwng y Llyfrgell a Wicipedia. Bydd hyn yn rhoi llwyfan arall i ni  rannu ein casgliadau â’r byd, i wella maint ac ansawdd y cynnwys Wicipedia, yn enwedig yn yr iaith Gymraeg. Y gobaith yw, trwy gefnogi a chyfrannu at adnodd efo phroffil mor uchel y gallwn ddechrau sylweddoli uchelgais y Llyfrgell o ddarparu ‘Gwybodaeth i Bawb’ a bydd hyn yn ei dro yn denu pobl yn ôl at ein gwefan ac i’r Llyfrgell.

 

Bydd yr agwedd gyntaf o’r preswyliad yn canolbwyntio ar gynnig gweithdai i staff, fel y gallant ddod yn olygyddion Wicipedia eu hunain. Bydd cyfres o ddigwyddiadau o’r enw ‘Golygathonau’ hefyd yn cael eu trefnu, lle gall golygyddion gwirfoddol, o bob cefndir, ddod at ei gilydd a threulio diwrnod cyfan yn gwella’r cynnwys ar bwnc penodol, yn Gymraeg neu Saesneg (neu unrhyw iaith arall o’u dewis).

 

Bydd yr ail agwedd o’r cyfnod preswyl yn ymwneud â rhyddhau rhai o gasgliadau digidol y Llyfrgell ar drwyddedau agored fel y gellir eu llwytho i fyny i Wici-comin. Oddi yno gall unrhyw un ddefnyddio’r delweddau i wella cynnwys Wicipedia. Erbyn diwedd y cyfnod preswyl, y gobaith yw y bydd system fwy parhaol yn ei le, lle gall ein cyfryngau digidol gael eu rannu gyda Wicipedia fel mater o drefn.

 

O gywiro sillafu a gramadeg i greu erthyglau manwl, mae gan bawb ran i’w chwarae yn natblygiad Wicipedia fel porth i fywyd, diwylliant a hanes Cymru.

 

Jason Evans

Postiwyd - 19-01-2015 Dim sylwadau

Arddangosfeydd / Casgliadau

A fedrwch chi fod yn wyneb cyhoeddus i’r Llyfrgell?

Mae dros 100 o wirfoddolwyr wedi bod yn helpu y tu ôl i’r llenni yn y Llyfrgell ers cychwyn y cynllun gwirfoddoli, gan gyflawni amrywiol dasgau, o adysgrifio i greu rhestri, o wirio ffotograffau mewn papurau newydd i roi trefn ar gasgliadau.  Mae’r prosiectau mwyaf diweddar yn hwyluso mynediad ein defnyddwyr i fapiau O. S. Cymru a Lloegr, ac i gofnodion copïau cofrestredig o ewyllysiau siroedd Cymru.

Dros y chwe mis nesaf, rydym yn chwilio am bobl brwdfrydig, sy’n medru sgwrsio’n rhugl yn y Gymraeg a’r Saesneg, i fod yn wynebau cyhoeddus i’r Llyfrgell.  Trwy ymuno â’r cynllun ‘Lletygarwch’, byddwch yn estyn croeso i’n hymwelwyr a’u cyfeirio at yr amryw gyfleusterau o fewn yr adeilad; bydd cyfle i sgwrsio a chanfod eu barn ar ein gwasanaethau.
Os oes gennych ddiddordeb yn oes y Tuduriaid, beth am ddod yn Dywysydd i arddangosfa newydd cyffrous sy’n ystyried bywyd a gwaith cymeriad lliwgar o’r cyfnod – Syr Siôn Prys? Yn ei waith bob dydd, roedd Siôn Prys yn gyfrifol am groesholi bradwyr a gwrthryfelwyr, am weinyddu ysgariad cyntaf ei Frenin, ac am sicrhau buddiannau Harri VIII yn niddymiad y tai crefydd. Gartref, roedd yn un o ‘Wŷr y Dadeni Dysg’. Diogelodd y llawysgrif Gymraeg gynharaf a erys, Llyfr Du Caerfyrddin, yn ei lyfrgell bersonol, ac ef hefyd a gyhoeddodd y llyfr printiedig Cymraeg cyntaf, Yny lhyvyr hwn, yn Llundain yn 1546.

 

 

Dr. Maredudd ap Huw

Fel tywysydd, byddwch yn ychwanegu gwerth at brofiad ymwelwyr i’r arddangosfa ‘Llenor a lleidr?’ trwy ddarparu gwybodaeth ac ymateb i ymholiadau sylfaenol. Darperir hyfforddiant a gwybodaeth gan Dr. Maredudd ap Huw, Llyfrgellydd Llawysgrifau y Llyfrgell, darperir cefnogaeth drefniadol gan Gwyneth Davies, Cydlynydd Gwirfoddolwyr. Felly, ar gychwyn blwyddyn newydd, beth am addunedi i roi tua dwy awr yr wythnos o’ch amser sbâr i gefnogi un o drysorau’r genedl – rhowch gynnig ar wirfoddoli!

Gwyneth Davies, Cydlynydd Gwirfoddolwyr.

Postiwyd - 15-01-2015 Dim sylwadau

ArAgor / Casgliadau / Digido / Gwasanaethau Darllenwyr / Newyddion a Digwyddiadau / Ymchwil

Wicipediwr i breswylio yn y Llyfrgell Genedlaethol

Wikipedia logo

Ceisiwch chwilio am unrhyw bwnc ar y We heb ganfod Wikipedia ymhlith eich prif ganlyniadau! Mae’r gwyddoniadur ar-lein wedi dod yn bell ers iddo ymddangos gyntaf ar 15 Ionawr 2001, gyda channoedd o filiynau o bobl nawr yn ei ddefnyddio bob mis. Cafodd fersiwn yn yr iaith Gymraeg hefyd ei lansio ym mis Gorffennaf 2013 ac mae bellach yn cynnwys dros 60,000 o erthyglau. A’r hyn sydd fwyaf rhyfeddol am Wikipedia yw eich bod nid yn unig yn gallu darllen ei gynnwys, ond hefyd ei olygu ac ychwanegu ato eich hun.

Gyda chynulleidfa mor eang ac fel adnodd sy’n cael ei greu a’i ddatblygu gan ei ddefnyddwyr, mae Wikipedia yn cynnig cyfle gwych i gyflwyno Cymru, ei diwylliant a’i hanes i’w phobl ac i’r byd.

Heddiw, mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn dathlu penblwydd Wikipedia yn bedair-ar-ddeg trwy gyhoeddi bod Wicipediwr Preswyl wedi ei benodi mewn partneriaeth â Wikimedia UK. Bydd y swydd yn para blwyddyn ac yn ceisio sefydlu perthynas gynaladwy rhwng y Llyfrgell a Wikipedia.

Bydd y Wicipediwr yn edrych ar ddulliau newydd o ymgysylltu â defnyddwyr ac yn cynnal gweithgareddau fel ‘golygathonau’ er mwyn cynorthwyo staff a defnyddwyr y Llyfrgell i gyfrannu at Wikipedia.

Bydd hefyd yn cydweithio yn agos â staff y Llyfrgell i adnabod deunydd o gasgliadau’r Llyfrgell a fyddai’n addas i’w gyfrannu at y fersiynau Cymraeg a Saesneg o Wikipedia er mwyn codi ymwybyddiaeth o Gymru a’i phobl.

Mae Jason Evans wedi ei benodi i’r swydd a bydd yn dechrau ar ei waith ar 19 Ionawr.

 

Jason Evans

Jason Evans, Wicipediwr Preswyl yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru

 

Postiwyd - 14-01-2015 Dim sylwadau

Arddangosfeydd / Casgliadau / Newyddion a Digwyddiadau

Blwyddyn Prys a Rhŷs

Mae perygl cymysgu dau o’n prif gymeriadau yma yn y Llyfrgell eleni, felly dyma gyfarwyddiadau syml i’ch helpu i wahaniaethu rhyngddynt …

Thomas Cromwell - meistr Siôn Prys

Thomas Cromwell – meistr Siôn Prys

Syr Siôn Prys oedd y brodor o Aberhonddu a aned tua 1501/2. Wedi ei hyfforddi yn y gyfraith, aeth ymlaen i wasanaethu Thomas Cromwell, meistr Wolf Hall. Fel gwas sifil, bu’n gyfrifol am ysgariad Harri VIII oddi wrth ei wraig gyntaf, ac am sicrhau llenwi coffrau’r Brenin adeg diddymiad y mynachlogydd. Diogelodd Lyfr Du Caerfyrddin, a bu’n gyfrifol am gyhoeddi’r llyfr Cymraeg cyntaf, Yny lhyvyr hwn (1546).

Sur John Rhŷs

Syr John Rhŷs

Syr John Rhŷs oedd y brodor o Bonterwyd, Ceredigion a aned yn 1840. Wedi hyfforddiant fel athro ysgol, a graddio yn y Clasuron, fe’i dyrchafwyd i Gadair Geltaidd Prifysgol Rhydychen yn 1877. Ef oedd ‘tad’ astudiaethau Celtaidd yr ugeinfed ganrif, a thrwy ei gyhoeddiadau a’i wersi, dylanwadodd ar genhedlaeth o ddisgyblion a arloesodd yn y maes. Mae ei archif gyfoethog yma yn y Llyfrgell.

Byddwn yn dathlu cyfraniad Siôn Prys yn ein harddangosfa yn y Llyfrgell, ‘Llenor a lleidr? Syr Siôn Prys a’r llyfrau Cymraeg cyntaf’, gyda digwyddiadau cysylltiol, rhwng 31 Ionawr a 27 Mehefin 2015.

Arddangosfa_ExhibitionNodir canmlwyddiant marw John Rhŷs eleni gyda dwy gynhadledd a drefnir gan Adran y Gymraeg, Prifysgol Aberystwyth, gyda chefnogaeth y Llyfrgell: y gyntaf ar 21 Chwefror yn yr Hen Goleg, a’r ail yma yn y Drwm ar 5 Rhagfyr 2015.

A dyna ni’n glir: does dim esgus bellach tros gymysgu Syr Siôn Prys a Syr John Rhŷs yn 2015!

Maredudd ap Huw

Postiwyd - 08-01-2015 Dim sylwadau

Arddangosfeydd

Blwyddyn Newydd Dda!

Wel, dyma ni wedi cyrraedd 2015, ac mae gwledd o arddangosfeydd gyda ni ar eich cyfer eleni!

Bydd paentiadau pwerus Shani Rhys James yn llenwi Oriel Gregynog yn ystod hanner cyntaf y flwyddyn, ac yna’r ffotograffydd diweddar Philip Jones Griffiths fydd yn cloi’r flwyddyn.

Cewch gip ar rai o’r eitemau diweddaraf i gyrraedd casgliad y Llyfrgell… byddwn yn adrodd hanes y llenor (ynteu’r lleidr?) Syr Siôn Prys… ac yn olrhain hanes Gwyddoniaeth gynnar.

Beth am ddod gyda ni ar daith i’r Wladfa, gan mlynedd a hanner wedi i’r Mimosa hwylio… neu beth am ddathlu canmlwyddiant y dewin geiriau T. Llew Jones? Rydych chi’n siŵr o ’nabod rhywun yn ein harddangosfa o ffotograffau o Wersyll yr Urdd Llangrannog o 1932 i’r presennol!

Am y newyddion diweddaraf, cadwch lygad ar ein tudalen we a’r hashnod #Arddangosfa – edrychwn ’mlaen i’ch gweld chi yma yn ystod y flwyddyn!

#Oriel

#Arddangosfa

 

← Cofnodion hynach

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog