Blog

Postiwyd - 31-08-2010

Newyddion a Digwyddiadau @cy

Ar y Cledrau

“I never travel without my diary. One should always have something sensational to read in the train.”  Oscar Wilde

Pryd fuoch chi ar drên ddiwethaf? Oes gennych chi atgofion melys o deithiau a wnaed gennych ar y cledrau? Mae teithio ar drên bob amser yn fy atgoffa o’r daith flynyddol y byddwn i a’m teulu yn ei wneud i Lundain. Teimlwn fel brenhines yn ngherbyd y trên yn gwylio’r byd a’i betws yn llithro heibio drwy wydr y ffenestr.

Cyn gwneud gwaith ymchwil ar hanes rheilffyrdd yng Nghymru, doeddwn i ddim wedi sylweddoli gymaint o effaith mae’r ffurf yma o drafnidiaeth wedi ei gael ar hanes a diwydiant ein gwlad.

Adeiladwyd y rheilffordd gyntaf yng Nghymru yn 1842 rhwng Merthyr Tudful a Chaerdydd, a datblygwyd y rhwydwaith reilffordd yng Nghymru ar y cyd â rhwydwaith gweddill y Deyrnas Unedig yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Sbardunwyd datblygiad prif lwybrau rheilffordd ar draws Cymru o ganlyniad i awydd i wella cysylltiadau rhwng Llundain ac Iwerddon. Adeiladwyd llawer o reilffyrdd i allforio glo a haearn o dde Cymru, a llechi o ogledd Cymru. Roedd rheilffordd Caer a Chaergybi Robert Stephenson yn 1848-50 yn cynnwys ei geubontydd arloesol yng Nghonwy ac Afon Menai. Roedd twristiaeth yn ffynnu yn hanner olaf y bedwaredd ganrif ar bymtheg, ac roedd y rheilffyrdd yn gwasanaethu cyrchfannau megis Llandudno, y Barri a lleoliadau ar hyd arfordir y Cambria.

Mae gan Gymru nifer sylweddol o reilffyrdd treftadaeth, yn enwedig yn ardaloedd mynyddig gogledd Cymru. Roedd rhai o’r rheilffyrdd hyn yn arfer bod yn rheilffyrdd cul diwydiannol, megis Rheilffordd Corris. Roedd eraill wedi’u ffurfio o rannau o reilffyrdd safonol nad oeddent yn cael eu defnyddio, a oedd naill ai wedi’u cadw fel rheilffordd safonol neu wedi’u trawsnewid yn rheilffordd gul. Gelwir rhai o’r rheilffyrdd cul treftadaeth yn Great Little Trains of Wales.

Os am wybod mwy am ddatblygiad y rheilffyrdd yng Nghymru neu os am weld casgliad amrywiol o ffotograffau yn ymwneud â thrafnidiaeth, dewch i weld arddangosfa Byd Bach:Teithio yng Nghymru a Thwnt fydd yn agor yn y Llyfrgell ar Hydref 16 2010.

Carys Mai
Swyddog Dehongli

Comments are closed.

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog