Blog

Postiwyd - 25-08-2010

Newyddion a Digwyddiadau @cy

Dilyn llwybr y Porthmyn

Ers i mi fod yn gwneud gwaith ymchwil ar arddangosfa Byd Bach: Teithio yng Nghymru a Thu Hwnt, dwi wedi dod ar draws nifer o hanesion difyr yn ymwneud â theithio yng Nghymru. A minnau’n enedigol o ardal Tregaron, dwi wedi ymddiddori yn hanes y porthmyn ers yr oeddwn i’n ferch ifanc.

Am ganrifoedd bu porthmyn Cymreig yn gyrru anifeiliaid o’r gorllewin gwyllt dros y ffin i Loegr.  Yn ogystal ag arian roedd y porthmyn yn dod â ffasiynau newydd gyda nhw o brifddinas Lloegr, megis y tonau cerddorol diweddaraf, y syniadau amaethyddol mwyaf modern a hyd yn oed yr iaith Saesneg.

Roedd gan y porthmyn wisg nodweddiadol; het ymyl llydan a smoc i’w gwarchod rhag y glaw; trowsus brethyn a sanau gwlân drostynt hyd at y pengliniau; ac am eu traed byddent yn gwisgo esgidiau trwm neu glocsiau.

Ar ei anterth, byddai’n agos at 60,000 o wartheg yn gwneud y siwrne hon, ac un gyr mawr yn cynnwys 400 o wartheg yn cael eu gyrru gan 8 o borthmyn, 6-8 o g?n a merlod.

Mae un o’r hanesion mwyaf difyr am y porthmyn yn ymwneud â’u c?n. Wedi cwblhau’r daith i Loegr, byddai’r c?n yn teithio adref ar eu pen eu hunain. Mae’n anodd credu, ond byddai’r c?n yn dilyn yr union lwybr yn ôl adref, gan aros yn yr un tafarndai er mwyn cael eu bwydo gan y tafarnwyr oedd eisoes wedi cael eu talu gan y porthmyn.

Yn dilyn newid yn y byd amaethyddol a datblygiad y rheilffyrdd yn y 1840au gwelwyd gostyngiad yn y nifer o deithiau a wnaed gan borthmyn. Cofnodwyd y daith fawr olaf o wartheg ar draws Cymru yn 1870.

Cofiwch ddod i weld arddangosfa Byd Bach: Teithio yng Nghymru a Thu Hwnt yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru rhwng 16 Hydref 2010 a 2 Ebrill 2011.

Comments are closed.

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog