Blog

Posted - 07-07-2011

Heb ei gategoreiddio

Eisteddfod Llangollen a W. S. Gwynn Williams

Ydi, mae hi’n wythnos Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen unwaith eto. Mae cystadleuwyr o dros 130 o wledydd o bedwar ban byd yn teithio i Langollen am wythnos. Eleni mae’r Eisteddfod yn dathlu 65 mlynedd – cafwyd yr Eisteddfod gyntaf yn 1947 diolch i frwdfrydedd a dyfalbarhad 3 dyn – Harold Tudor, George Northing a W. S. Gwynn Williams.

W. S. Gwynn Williams, Medi 1961.

W. S. Gwynn Williams, Medi 1961.

Yn ôl yn 1943, cafodd Harold Tudor y syniad o greu gŵyl rhyngwladol gerddorol yng Nghymru er mwyn adfer perthnasau a hybu heddwch wedi’r Ail Ryfel Byd. Erbyn diwedd 1945, roedd Tudor wedi crisialu ei syniad o gynnal Eisteddfod Rhyngwladol. Cafodd gefnogaeth brwd gan W. S. Gwynn Williams, cyhoeddwr a chyfansoddwr Cymraeg a George Northing, athro yn Ysgol Dinas Brân a Chadeirydd y Cyngor lleol.
Penodwyd W. S. Gwynn Williams yn Gyfarwyddwr Cerdd i’r ŵyl  yn 1947 a mynnodd gynnal yr Eisteddfod yn flynyddol yn Llangollen, sef ei dref enedigol.

Tren yn cludo cystadleuwyr i Eisteddfod Llangollen 1947.

Tren yn cludo cystadleuwyr i Eisteddfod Llangollen 1947.

Crëwyd amryw o bwyllgorau (yn ôl yr hen arfer Cymreig!) a chafwyd blwyddyn o baratoi a threfnu er mwyn gwireddu’r freuddwyd. Ar drothwy’r ŵyl, ym Mehefin 1947, cyhoeddwyd streic rheilffordd yn Ffrainc, a bu pryder mawr a fyddai cystadleuwyr yn gallu cyrraedd Llangollen mewn pryd. Doedd dim angen poeni – cyrhaeddodd 40 o gorau o 14 gwlad gwahanol a chafwyd llwyddiant ysgubol. Gweler llun gan Geoff Charles, ffotograffydd gyda phapur Y Cymro ar y pryd, o’r tren yn orsaf Llangollen gyda thyrfaoedd yn cyrraedd i’r Eisteddfod. Tyfodd yr ŵyl dros y blynyddoedd i gynnwys cystadlaethau i’r ifanc, dawnsio gwerin a chyngherddau.
Llun arall o Gasgliad Ffotograffau Geoff Charles ceir isod, yn dangos aelodau o Grupo Musical Femininoo Oporto, Portiwgal, ar gwch canal.

Grupo Musical Feminino ar gwch canal, Llangollen 1947.

Grupo Musical Feminino ar gwch canal, Llangollen 1947.

Roedd Gwynn Williams yn gyfrifol am ddewis y darnau prawf a’u dosbarthu i’r cystadleuwyr, ynghyd â goruchwylio rhaglen yr wythnos. Parhaodd yn ei swydd fel Cyfarwyddwr Cerdd am 30 mlynedd hyd ei ymddeoliad yn 1977. Gweithiodd yn frwd gyda threfnwyr eraill yr ŵyl i sicrhau llwyddiant cyson a denu gwledydd newydd i’r ŵyl. Rhwng 1947 a 1953 cystadlodd nifer o wledydd am y tro cyntaf: Yr Arianin, Tseina, Yr Almaen a’r Unol Dalaethiau yn 1949, Brasil, Sri Lanka a Thwrci yn 1950, ac India yn 1951.

Mae’r Eisteddfod yn parhau i hybu’r neges o heddwch hyd heddiw. Dywedodd  Llywydd yr Eisteddfod, Terry Waite: “Y neges heddwch yw neges bennaf yr Eisteddfod, ac mae’r rhai sy’n cyfrannu yn datblygu cyfeillgarwch ac ennill dealltwriaeth newydd o’r rhai a fu eisoes yn cael eu gweld fel bygythiad.”

Ceir hanes pellach am W. S. Gwynn Williams ac Eisteddfod Llangollen yn Oriel Enwogion ar wefan prosiect digidol MYGLYW ac ym mhapurau W. S. Gwynn Williams yn LlGC.

Comments are closed.

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog

Subscribe2