Blog

Posted - 31-10-2011 No Comments

Casgliadau

Abracadabra!

‘Witches and wizards in Wales’, dyna deitl darlith ddifyr Richard Suggett a draddododd yn y Drwm ym mis Medi 2006, a chyhoeddwyd ei lyfr pwysig A history of magic and witchcraft in Wales ddwy flynedd yn ddiweddarach.  Ar y pryd roeddwn yn ffodus i gael y cyfle i gatalogio wyth o swynion yn erbyn dewiniaeth (17eg-20fed ganrif) sydd ymhlith ein casgliadau ni yma (NLW MS 15557C).

Ysgrifennwyd swynion mewn inc ar bapur o faint penodol, ac arferwyd eu rholio, a’u selio mewn potel.  Yna gosodwyd nhw uwchben drws neu claddwyd hwy o dan y llawr.  Cafodd un swyn ei ddarganfod o dan drawst yn Gelli Bach, Glyn Ceiriog (NLW MS 6746C).  Daethpwyd o hyd i swyn arall mewn tun wedi’i osod yn wal beudy ar fferm ger Bishop’s Castle, swydd Amwythig (NLW MS 15557viiiC, llungopi).

NLW MS 11229C

NLW MS 11229C

Tueddai’r swynion i ddilyn fformiwla mewn cyfuniad o Saesneg a Lladin bratiog.  Ceir tair rhan i’r swyn – yn gyntaf gweddi yn gofyn am warchod y person dan sylw a’i wartheg rhag pob math o bethau drwg.  Yna gelwir ar Dduw, y Doethion a’r efengylwyr.  Yn drydydd, ar waelod y swyn, ceir dau arwydd hudol, sef abracadabra ar ffurf triongl a’i ben i waered ar y chwith, a chylch ar y dde gydag arwyddion planedol neu seryddol rhyngddynt.

Lewis, Felinganol, Llanrhystud, Family Papers /1

Lewis, Felinganol, Llanrhystud, Family Papers /1

Mae’r rhan fwyaf o’r swynion yma’n y Llyfrgell yn tarddu o gefn gwlad canolbarth a gogledd Cymru.  Ond beth am Geredigion?  Cafodd swyn a wnaed yn 1926 ei ddarganfod ym Mhontarfynach (NLW MS 5563C), ac mae chwech o swynion, [1830]-[1937], i ddiogelu anifeiliaid aelodau teulu Lewis, Felinganol, Llanrhystud, rhag dewiniaeth i’w cael ymhlith eu papurau.  Felly dyna brofi fod pobl ofergoelus yng Ngheredigion hefyd!

Ann F. Evans

Leave a Reply

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog

Subscribe2