Blog

Postiwyd - 31-10-2011

Casgliadau @cy

Abracadabra!

‘Witches and wizards in Wales’, dyna deitl darlith ddifyr Richard Suggett a draddododd yn y Drwm ym mis Medi 2006, a chyhoeddwyd ei lyfr pwysig A history of magic and witchcraft in Wales ddwy flynedd yn ddiweddarach.  Ar y pryd roeddwn yn ffodus i gael y cyfle i gatalogio wyth o swynion yn erbyn dewiniaeth (17eg-20fed ganrif) sydd ymhlith ein casgliadau ni yma (NLW MS 15557C).

Ysgrifennwyd swynion mewn inc ar bapur o faint penodol, ac arferwyd eu rholio, a’u selio mewn potel.  Yna gosodwyd nhw uwchben drws neu claddwyd hwy o dan y llawr.  Cafodd un swyn ei ddarganfod o dan drawst yn Gelli Bach, Glyn Ceiriog (NLW MS 6746C).  Daethpwyd o hyd i swyn arall mewn tun wedi’i osod yn wal beudy ar fferm ger Bishop’s Castle, swydd Amwythig (NLW MS 15557viiiC, llungopi).

NLW MS 11229C

NLW MS 11229C

Tueddai’r swynion i ddilyn fformiwla mewn cyfuniad o Saesneg a Lladin bratiog.  Ceir tair rhan i’r swyn – yn gyntaf gweddi yn gofyn am warchod y person dan sylw a’i wartheg rhag pob math o bethau drwg.  Yna gelwir ar Dduw, y Doethion a’r efengylwyr.  Yn drydydd, ar waelod y swyn, ceir dau arwydd hudol, sef abracadabra ar ffurf triongl a’i ben i waered ar y chwith, a chylch ar y dde gydag arwyddion planedol neu seryddol rhyngddynt.

Lewis, Felinganol, Llanrhystud, Family Papers /1

Lewis, Felinganol, Llanrhystud, Family Papers /1

Mae’r rhan fwyaf o’r swynion yma’n y Llyfrgell yn tarddu o gefn gwlad canolbarth a gogledd Cymru.  Ond beth am Geredigion?  Cafodd swyn a wnaed yn 1926 ei ddarganfod ym Mhontarfynach (NLW MS 5563C), ac mae chwech o swynion, [1830]-[1937], i ddiogelu anifeiliaid aelodau teulu Lewis, Felinganol, Llanrhystud, rhag dewiniaeth i’w cael ymhlith eu papurau.  Felly dyna brofi fod pobl ofergoelus yng Ngheredigion hefyd!

Ann F. Evans

Comments are closed.

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog