Blog

Postiwyd - 22-08-2011

Digido / Newyddion a Digwyddiadau

Llanelli 1911

‘Troublemakers…spoiling for a fight’. Nid geiriau o’r Guardian yn 2011 ond dyfyniad o’r Llanelly and County Guardian ar 24 Awst 1911, yn ol cyfraniad Deian Hopkin i’r Welsh History Review yn Rhagfyr 1983 ar destun ‘The Llanelli Riots, 1911’.

Er fod cefndir, amgylchiadau, cyd-destun ac union fanylion helyntion Llanelli ganrif yn ôl yn wahanol iawn i’r trafferthion diweddar a gafwyd yn rai o ddinasoedd Lloegr, mae yna gyffelybiaethau dadlennol. Dim digon o heddweison a’u hanallu i reoli’r dorf; eiddo wedi’i ddinistrio a cheisiadau yswiriant enfawr yn ei sgil. ‘Lootio’ ffyrnig gan bobol ar draws y sbectrwm cymdeithasol, a welodd William Tucker, 43 (Mason); David Davies, 42 (Blacksmith) a Charles O’Neill, 20 (Fireman), ymysg eraill, o flaen eu gwell fel ‘convicted looters’. Canran uchel iawn o’r ysbeilwyr yn bobol heb hanes o dor-cyfraith, a chanran uchel hefyd yn dod o ardaloedd o dlodi. Peth o’r ysbeilio ei hun wedi ei sbarduno gan un digwyddiad lle saethwyd dau ddyn lleol yn gelain gan y fyddin, a‘r dorf, yn ei dro, yn troi ar yr heddlu ac ar rai o brif fusnesau’r dref. Ydi hyn yn swnio’n gyfarwydd i chi?

Symleiddiad o stori gymhleth sydd gen i, wrth gwrs, ac nid yw’r cymhariaethau rhwng heltyntion Awst 1911 ag Awst 2011 yn dal dŵr ar bob lefel. Rhoddwyd peth sylw diweddar gan y wasg a’r cyfryngau yng Nghynru i’r hyn a ddigwyddodd yn Llanelli, a gallwch ddod i wybod dipyn am derfysg Llanelli drwy wefan y BBC. Ond mae llawer i’w ddysgu o erthyglau fel yr un yn y WHR – a hynny ar lefel dyfnach a chyfoethocach na’r hyn â geir mewn straeon newyddion neu mewn blog. Cliciwch yma i weld rhan o’r erthygl, sydd a chyswllt ar dop y dudalen i’w gweld yn ei chyfanrwydd

Comments are closed.

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog