Dathlu bywyd a gwaith un o ffotograffwyr mawr y byd

Mon, 06 Oct 08 11:46:00

 

Mae'r Llyfrgell Genedlaethol ar y cyd gyda Y Lolfa newydd ryddhau'r gyfrol Hen Ffordd Gymreig o Fyw sef casgliad sylweddol o luniau ffotograffydd Cymreig pwysicaf oes Fictoria – John Thomas. Fe'i disgrifir fel “un o ffotograffwyr mawr y byd” gan awdur llyfr newydd a phennaeth Gofal Casgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Iwan Meical.

 

Cymro o Gellan, Ceredigion oedd John Thomas, a bu'n tynnu lluniau ar hyd a lled Cymru yn ystod ail hanner y 19eg ganrif, ar ôl dechrau trwy wahodd nifer o bregethwyr adnabyddus i eistedd iddo. Bu'r fenter yn llwyddiant ac erbyn 1867 roedd yn ddigon hyderus i gychwyn ei fusnes ffotograffig ei hun, 'The Cambrian Gallery'. Parhaodd â'r gwaith am yn agos i 40 mlynedd gan deithio drwy'r rhan fwyaf o Gymru yn tynnu lluniau o olygfeydd yn ogystal â phobl. Wedi iddo roi'r gorau i'w fusnes prynwyd casgliad o dros 3000 o'i negyddion gorau gan O M Edwards ar gyfer darlunio'r cylchgrawn Cymru. Yr oedd John Thomas wedi cydweithio gydag OM ers blynyddoedd trwy ddarparu lluniau ac ysgrifennu erthyglau ar gyfer Cymru. Erbyn heddiw y mae'r negyddion a brynwyd gan O M Edwards yng nghasgliad Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

 

Yn ôl yr awdur, “Yng ngwaith John Thomas mae gennym gofnod sydd yn bersonol, yn emosiynol ac yn llawn bywyd. Nid yn unig y mae'n ffotograffydd Cymreig o bwys, ond y mae'n un o ffotograffwyr mwya'r byd.”

 

Cyfrol ddwyieithog am fywyd a gwaith John Thomas yw Hen Ffordd Gymreig o Fyw / A Welsh Way of Life. Dyma'r unig gyfrol lle ceir casgliad sylweddol o'i ffotograffau gyda'i gilydd. Mae 130 o luniau ynddi, yn darlunio teithiau John Thomas o gwmpas Cymru yn ystod ei oes.

 

Meddai Iwan Meical: “Mae ei waith yn annatod gysylltiedig â Chymru'r cyfnod hwnnw, pryd y gwelwyd newidiadau chwyldroadol yn y wlad… ac mewn oes pan oedd pawb yn galw am bortreadau oedd yn eu dangos fel pobl barchus, roedd John Thomas yn eithriad oherwydd ei fod yn dewis tynnu lluniau gweithwyr cyffredin, a hyd yn oed gardotwyr a phobl feddw.”

Trwy ei luniau o'r ffeiriau a'r porthladdoedd, yn ogystal â'r capeli a'r golygfeydd, ceir golwg newydd, arloesol ar Gymru a Chymry'r cyfnod.

 

Am ragor o wybodaeth cysylltwch â siop y Llyfrgell ar 01970 632 548