Gorffennol Cymru am fynd arlein

Wed, 15 Apr 09 16:52:00

 

Bydd £2m yn cael ei neilltuo o’r Gronfa Buddsoddi Cyfalaf Strategol ar gyfer digideiddio 2 filiwn o dudalennau papur newydd a chylchgronau sy’n ymdrin â Chymru. Mae’r cyhoeddiadau’n dyddio’n ôl i’r 18fed ganrif, ac mae hyd at 300 o deitlau, sy’n cynnwys cylchgronau plant fel Cymru’r Plant a phapurau newydd poblogaidd fel Star of Gwent, Tarian y Gweithiwr, Herald y Rhos a Cardiff and Merthyr Guardian. Gall ddarllenwyr ddarllen adroddiadau llygaid-dyst i ddigwyddiadau mawrion Cymru fel gorymdaith y Siartwyr ar Gasnewydd, Helyntion Becca, gemau rygbi a phel-droed cynnar neu gliwiau difyr ac holl bwysig ar gyfer ymchwil hanes teulu neu leol.

 

Bydd y wefan yn creu llyfrgell addysgu ac ymchwil hawdd ei defnyddio a bydd ar gael i bob prifysgol, ysgol, coleg a chartref yng Nghymru. Bydd y wefan yn help i ddatrys problem y diffyg deunydd dysgu arlein sy’n ymdrin â diwylliant, hanes a hunaniaeth Cymru, a hwn fydd y casgliad mwyaf o ddeunydd yn y Gymraeg sydd erioed wedi cael ei gyhoeddi arlein.

 

Meddai Alun Ffred Jones, y Gweinidog dros Dreftadaeth: “Mae papurau newydd a chylchgronau’n cynnig trysorfa o adroddiadau o lygad y ffynnon a gwybodaeth sydd yn aml wedi mynd yn angof, fel gwybodaeth am sut y buon ni’n byw, y bwyd y buon ni’n ei fwyta, y llyfrau y buon ni’n eu darllen a’n barn am wleidyddiaeth, crefydd a bywyd teuluol.

 

Bydd yr adnodd hwn yn rhoi cyfle unigryw i bob un ohonon ni, boed yn ddisgyblion ysgol sy’n chwilio am wybodaeth ar gyfer prosiect gwaith cartref neu yn haneswyr teulu sy’n ymchwilio i fywydau ein hynafiaid, i ddod i ddeall ein hanes cymdeithasol a diwylliannol. Bydd digideiddio’r wybodaeth hefyd yn sicrhau bod yr adnoddau gwerthfawr hyn ar gael i genedlaethau’r dyfodol, ymhell ar ôl i’r papur bregus y mae wedi’i hargraffu arno droi’n llwch.

 

Bydd Papurau Newydd a Chylchgronau Cymru Ar-lein yn rhoi hwb i statws y Llyfrgell Genedlaethol fel arloeswr digidol sy’n defnyddio’r we i wneud Cymru a’i hunaniaeth yn hysbys i bawb. Meddai Andrew Green, y Llyfrgellydd Cenedlaethol:

 

“Rydyn ni wrth ein bodd ar ôl clywed y cyhoeddiad hwn fydd yn mynd â ni gam yn nes at wireddu’n gweledigaeth uchelgeisiol i ddigideiddio holl gof printiedig Cymru, gan sicrhau bod pobl o bob rhan o Gymru ac o bedwar ban byd yn cael mwynhau’r cronfeydd o wybodaeth sydd yng nghasgliad y Llyfrgell. Trwy’r cynllun hwn, a rhai tebyg iddo sydd eisoes ar waith, rydyn ni’n ymateb i’r awydd i ddefnyddio’r dull newydd poblogaidd o dderbyn gwybodaeth - sef yn y cartref ar adeg sy’n gyfleus i’r unigolyn.  Bydd y prosiect hwn yn adeiladu ar y gwaith sylweddol sydd eisoes wedi’i gwblhau gan y Llyfrgell o ran digideiddio papurau newydd.”

 

Mae disgwyl y bydd y prosiect wedi’i gwblhau ac y bydd ar gael arlein erbyn 2012. Bydd yn ychwanegu at brosiect arloesol arall sy’n cael ei ariannu gan Lywodraeth y Cynulliad, sef Casgliad y Bobl, sydd â’r nod o’i gwneud hi’n haws cael gafael ar y cyfoeth o ddeunydd sydd ar gael eisoes arlein.

 

Bydd y rhaglen ddigideiddio yn help mawr i ymchwilwyr proffesiynol ac amatur, yn haneswyr, yn achyddion, yn athrawon ac yn ymchwilwyr teledu.

 

Mae Ifor ap Glyn, a gafodd ei fagu yn Llundain, ac yn gynhyrchydd ac yn gyfarwyddwr gyda’r cwmni cynhyrchu Cwmni Da, yn gwneud gwaith ymchwil ar gyfer eu rhaglenni. Dyma’r cwmni sydd wedi cynhyrchu’r gyfres o fri am y Rhyfel Byd Cyntaf, Lleisiau’r Rhyfel Mawr .

 

“Mae hyn yn newyddion ardderchog! Mae gwneud gwaith ymchwil ar gyfer cyfres deledu’n cymryd tipyn o amser. Bydd yn wych cael gweld cynifer o bapurau newydd Cymru dim ond o glicio botwm, a bydd yr erfyn chwilio yn ei gwneud hi’n hawdd dod i hyd i enwau a digwyddiadau. Bydd hyn yn codi’r safonau o ran ymchwilio a chynhyrchu rhaglenni o Gymru”, meddai Ifor ap Glyn, sydd hefyd wedi cynhyrchu Cymru a’r Rhyfel Cartref am filwyr o Gymru yn Rhyfel Cartref America, a enillodd Gwobr Gwyn Alf Williams yng Ngwobrau BAFTA Cymru.       

 

 

Dolenni:

Enghrefftiau o wahanol mathau o bapurau newydd sydd eisioes wedi’u digideiddio yn rhannol gan y Llyfrgell. 

 

• Western Mail: Tanchwa Pwll Senghennydd, 1913 
• Y Brython: papur Gymraeg an-enwadol boblogaidd o’r 1850au 
• The Cambrian: y papur newydd gyfoes Gymreig gyntaf, 1804 

 

 

Nodiadau i olygyddion

Am fwy o wybodaeth, cyslltwch a:

• Heledd Parry, Swyddfa’r Wasg Llywodraeth y Cynulliad ar 07811 332 633
• Siôn Jobbins, Llyfrgell Genedlaethol Cymru ar 01970 632 902 sion.jobbins@llgc.org.uk