Darn o India yn y Llyfrgell Genedlaethol

Wed, 13 May 09 12:12:00

 

Wrth i 714 miliwn o bobl fwrw’u pleidlais yng ngwlad ddemocrataidd fwyaf y byd, India, mewn 828,804 o orsafoedd pleidleisio ym 15fed etholiad y wlad ers ennill annibyniaeth, datgelodd Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth amrywiaeth helaeth o ddeunyddiau ethnig o’r wlad nas gwyddid amdanynt ynghynt. Cymaint yw diddordeb y Llyfrgell yn yr eitemau hyn a chasgliadau rhyngwladol eraill, nes crëwyd tudalen yn arbennig ar wefan y Llyfrgell sy’n caniatáu mynediad haws atynt.

 

Gan fod y Llyfrgell yn sefydliad adnau cyfreithiol, mae ganddi’r hawl i dderbyn copi am ddim o bob llyfr a gyhoeddir yn y Deyrnas Unedig, ond mae’r Llyfrgell hefyd yn prynu llyfrau a chyhoeddiadau o wledydd eraill, megis India.

 

Mae gan y Llyfrgell nifer o ddarnau o waith mewn ieithoedd Indiadd. Bu Mr Bijon Sinha, un o ddarllenwyr ac ymchwilwyr rheolaidd y Llyfrgell, yn garedig iawn wrth gynorthwyo’r Llyfrgell i adnabod rhai o gryfderau’r casgliad hwn.

 

Ieithyddiaeth ac ieithyddiaeth gymharol yw testun y rhan helaeth o’r gweithiau yn y casgliad, gyda phwyslais ar y cysylltiadau rhwng ieithoedd Indiaidd ac Ewropeaidd a gweithiau am ieithoedd unigol, yn enwedig Sanskrit.  Mae’r casgliad hefyd yn cynnwys barddoniaeth, rhyddiaith a straeon gwerin mewn Bengali a chasgliad helaeth o Ddogfennau’r Ymerodraeth Brydeinig. Mae’r rhain yn cynnwys adroddiadau am weinyddiaeth, barnwriaeth, addysg ac iechyd cyhoeddus nifer o’r taleithiau Indiaidd a oedd yn bodoli yn y cyfnod cyn annibyniaeth a chyn rhannu’r wlad yn Pakistan a Bangladesh. Er diddordeb i bobl sy’n olrhain hanes eu teuluoedd, mae’r casgliad hefyd yn cynnwys cyfrolau printiedig o Gyfrifiadau India ar gyfer 1901, 1911, 1921 a 1931.  Mae gan y Llyfrgell hefyd gasgliad rhyfeddol o lythyrau gan Clive o India, sy’n rhoi dehongliad Indiaidd cynhenid o oresgyniad Prydain ar yr is-gyfandir.

 

Yn ôl Mr Bijon Sinha, aelod o Fwrdd Ethnigrwydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru: ‘Trysorau Tagore, perlau athronyddol a defodol Vedic …  dim ond cyfran fechan yw’r rhain o’r llu o ddeunyddiau sydd eto i’w darganfod ac ymchwilio o’r newydd. Mae casgliad helaeth y Llyfrgell Genedlaethol yn cynnwys llenyddiaeth Indiaidd, ieithoedd (hynafol a chyfoes), ieithyddiaeth, anthropoleg gymdeithasol, athroniaeth Sanskrit, hanes India ar hyd yr oesoedd a’i daearyddiaeth. Ceir deunydd yma at ddant unrhyw Indolegydd, ac yn deilwng o unrhyw lyfrgell genedlaethol gwerth ei halen!’

 

Dywedodd Mohammad Asghar AC Plaid Cymru dros Ddwyrain De Cymru a aned yn Pashawar ym 1945, ac yr unig aelod Cynulliad sy’n perthyn i leiafrif ethnig: ‘Rwyf newydd ddychwelyd i Gymru ar ôl ymweld ag India, ac mae gennyf ddiddordeb brwd mewn dysgu am ehangder casgliad y Llyfrgell o lyfrau a dogfennau sydd a wnelo â’r wlad.

‘Mae’n syndod mawr i mi fod y perlau hyn o India ar gael i’w gweld yng Nghymru.  Yn sicr byddaf yn galw heibio’r Llyfrgell i weld y casgliad â’m llygaid fy hun y tro nesaf y dof i Aberystwyth.

 

‘Byddwn yn annog pobl eraill sy’n perthyn i leiafrifoedd ethnig ac o’r gymuned ehangach i ddod i’r Llyfrgell er mwyn gweld y casgliad bendigedig hwn.’

 

Ymhlith casgliadau eraill y Llyfrgell ceir casgliad David Hawkes - gweithiau a adneuwyd i’r Llyfrgell gan y cyn-Athro Tsieinïaidd yn Rhydychen a Sinolegydd  amlwg. Mae ei gasgliad yn cynnwys mwy na 4,500 o gyfrolau sydd a wnelo â’r iaith Tsieinïaidd a llenyddiaeth, hanes ac athroniaeth Tsieina. Ceir catalog cerdyn o’r casgliad yn ei grynswth yn y Llyfrgell. Copïwyd y catalog hwn a gellir ei weld ar ffurf PDF ar wefan y Llyfrgell.

 

Meddai Andrew Green, Llyfrgellydd, ‘Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi cydweithio’n agos â nifer o grwpiau lleiafrif ethnig yng Nghymru, ac yn awyddus i ddatblygu’r elfennau hyn o gasgliadau’r Llyfrgell er mwyn rhoi darlun mor gyflawn â phosibl o Gymru gyfoes a’i diwylliant. Mae’r casgliadau rhyngwladol o India a Tsieina yn dangos bod y Llyfrgell ar flaen y gad fel canolfan ymchwil rhyngwladol.’

 

Dolenni

Casgliadau Ethnig

 

Gwybodaeth Bellach

Medi Jones-Jackson, Swyddfa’r Wasg LlGC: 01970 632 534

medi.jones-jackson@llgc.org.uk