Artist yn dadlennu doniau Geoff Charles

Mae Luned Rhys Parri wrth ei bodd â’i phrosiect diweddaraf. A hithau artist preswyl newydd i Lyfrgell Genedlaethol Cymru mae hi wedi ei phenodi i greu gwaith celf yn seiliedig ar ffotograffau Geoff Charles. Mae’r artist o’r Groeslon ger Caernarfon wedi cael rhwydd hynt i dwrio drwy gasgliad ffotograffau un o’i harwyr mwyaf.

Ymhlith y delweddau yn yr archif yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, mae hi eisoes wedi dod ar draws ffotograff o gefnder ei mam, Victor Parry gyda Mari’r ferlen. 

“Mae’r bobol sydd yn y ffotograffau yn f'atgoffa cymaint o fy magwraeth a’m cefndir,” meddai. “Mae'n hawdd i'n cenhedlaeth ni uniaethu â'r lluniau gan ein bod yn siŵr o weld rhywun ynddyn nhw sy'n ein hatgoffa o ryw aelod o'r teulu.” 

Nod y cynllun preswyl, sy’n cael ei weithredu mewn partneriaeth ag Eisteddfod Genedlaethol Cymru, yw cydweithio gyda disgyblion ysgol gynradd yn y Canolbarth a myfyrwyr ysgol uwchradd yn y Gogledd. Drwy ddefnyddio’r ffotograffau dynnodd Geoff Charles fel man cychwyn, bydd y gweithdai yn dathlu bywyd a gwaith y newyddiadurwr, dreuliodd hanner canrif yn cofnodi digwyddiadau mân a mawr, ledled Cymru. O'r 1930au bu'n gweithio gyda phapurau newydd megisThe Wrexham Star,The Montgomeryshire Express a'r Cymro. Ymddeolodd Geoff yn 1975, ac er lles Cymru cyflwynodd ei gasgliad o 120,000 o negyddion i Lyfrgell Genedlaethol Cymru. Bellach mae modd gweld rhan helaeth o’r ffotograffau ar  wefan y llyfrgell.

Yn ôl Luned Rhys Parri, mawredd y ffotograffydd o Brymbo, ger Wrecsam, oedd y modd yr oedd yn manylu ar y pethau bychain yn ogystal â’r pethau mawr. 

‘Mae ei ffotograffau yn dyst o'r berthynas dda oedd ganddo gyda phobol,” meddai, “dyma'n union pam fy mod i eisoes wedi bod yn defnyddio lluniau Geoff Charles fel rhan o ’ngwaith.’

Tra bod yr artist wedi dechrau ar y gweithdai gyda disgyblion Ysgol Gynradd Dafydd Llwyd, Y Drenewydd, bydd Luned Rhys Parri yn cydweithio gyda myfyrwyr Ysgol Clywedog, Wrecsam, yn ystod y cyfnod yn arwain i fyny at yr Eisteddfod Genedlaethol yn y dref. Ym Mhrifwyl Wrecsam a’r Fro 2011 bydd cynnyrch yr ysgolion yn cael ei arddangos ochr yn ochr â sioe arbennig yn dehongli ffotograffau Geoff Charles, wedi’i drefnu gan yr artist Peter Finnemore a’r curadur Russell Roberts.

Mae Rhodri Morgan, o Wasanaeth Addysg y Llyfrgell Genedlaethol yn edrych ymlaen at weld y preswyliad yn cael ei wireddu.

‘Rydym yn hynod falch fod Luned Rhys Parri wedi ymuno gyda ni i weithio dros y chwe mis nesaf. Mae ei gwaith yn meddu ar y gallu i dynnu ar hynodrwydd a hiwmor y diwylliant Cymraeg yn ei ehangder. Ac mae ganddi’r ddawn o dynnu’r gorau allan o ddisgyblion ysgol a myfyrwyr. Edrychwn ymlaen yn fawr i weld sut bydd hi a’r cyfranogwyr ifainc yn ymdrin â chasgliad enwog, anferthol Geoff Charles.’

Yn ôl Robyn Tomos, Swyddog Celfyddydau Gweledol yr Eisteddfod Genedlaethol, mae’n siŵr y bydd cynnyrch yr artist a’r ysgolion yn denu tipyn o ddiddordeb yn y Brifwyl. 

‘Nôl yn Eisteddfod Dinbych 2001 enillodd Luned Rhys Parri wobr Dewis y Bobl a chyn hynny yn Nyffryn Conwy 1989 fe gipiodd wobr Myfyriwr y Flwyddyn.

‘Yn sgil gwaith estyn allan y Llyfrgell Genedlaethol yn Wrecsam, mae’n bleser cydweithio ar gynllun sy’n dathlu un o ‘artistiaid’ mawr y dref. Am flynyddoedd lawer, roedd Geoff Charles a’i gamera yn olygfa gyffredin yn yr Eisteddfod Genedlaethol.’

Gwireddir y cynllun preswyl gan Llyfrgell Genedlaethol Cymru mewn partneriaeth ag Eisteddfod Genedlaethol Cymru. 



Gwybodaeth Bellach:
Rhodri Morgan, Uned Addysg LlGC:
01970 632913 | rhodri.morgan@llgc.org.uk 

Siôn Jobbins, Swyddfa’r Wasg LlGC:
01970 632902 | post@llgc.org.uk 

Robyn Tomos, Swyddog Celfyddydau Gweledol, Eisteddfod Genedlaethol Cymru
029 2076 3777 | robyn@eisteddfod.org.uk