Logo Llyfrgell Genedlaethol Cymru The National Library of Wales Aberystwyth

The National Library of Wales

What's On?
Support Us

Support Us

Support us to develop our collections and services for future generations.

Donate Now!

Llyfr Gweddi Gyffredin yn dathlu 350 mlynedd.

Fri, 30 Nov 12 13:55:00

Bydd Llyfr Gweddi Gyffredin yn cael ei arddangos yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth i ddathlu 350 mlynedd.

Dechreuodd hanes Llyfr Gweddi Gyffredin yn ystod teyrnasiad y Brenin Harri VIII gyda drafft preifat gwasanaethau Boreol Weddi a Hwyrol Weddi gan Thomas Cranmer, Archesgob Caergaint.  Ymddangosodd yr argraffiadau cyhoeddiedig cyntaf ym 1549 yn ystod teyrnasiad mab Harri, Edward VI.  Dilynodd nifer o argraffiadau eraill tan y Rhyfel Cartref, pan waharddwyd y llyfr gweddi yn y Weriniaeth o tua 1641 ymlaen.


Ar ôl Adferiad y Brenin Siarl II, sefydlwyd Comisiwn Brenhinol i drafod dod â’r llyfr gweddi yn ei ôl.  Arweiniodd hyn at Lyfr Gweddi Gyffredin diwygiedig 1662.  Er i argraffiadau eraill gael eu cyhoeddi yn ystod y canrifoedd dilynol, llyfr gweddi 1662 oedd yr un a ddefnyddiwyd yn rheolaidd yn Eglwys Lloegr tan ail hanner yr ugeinfed ganrif.


Ym 1563, yn ystod teyrnasiad y Frenhines Elisabeth I, pasiodd y Senedd ddeddf i gyfieithu’r Beibl a’r llyfr gweddi i Gymraeg, a arweiniodd at y llyfr gweddi Cymraeg cyntaf ym 1567.  Sefydlwyd Llyfr Gweddi Gyffredin i’w ddefnyddio yn Eglwys Lloegr (a oedd yn cynnwys eglwysi Anglicanaidd yng Nghymru hyd at y Datgysylltiad ym 1920) gan Ddeddf Unffurfiad 1662, a ddarparodd hefyd ar gyfer ei gyfieithiad i’r Gymraeg.  Roedd esgobion y pedair esgobaeth yng Nghymru ac Esgob Henffordd i gytuno ar gywirdeb y cyfieithiad Cymraeg.  Cyhoeddwyd cyfieithiad Cymraeg diffiniol llyfr gweddi 1662 ym 1664.


Bydd y Llyfr Gweddi Gyffredin yn cael ei arddangos yma tan 23 Chwefror 2013.

Copyright © Llyfrgell Genedlaethol Cymru The National Library of Wales 2006

Last Updated: 22-10-2012