Beth yw’r prif rhesymau dros greu portread, a beth allwn ni ddysgu am bortreadau o edrych yn fanwl ar un portread?

Gwybodaeth

Mae portreadau gwahanol yn cael eu creu am resymau gwahanol. Weithiau bydd modd i ni ddyfalu’n weddol sicr pam bod portread wedi cael ei greu dim ond o edrych arno. Wrth gwrs, mae’r rhesymau dros greu portreadau, yn ogystal â’r dull o fynd ati i’w creu yn gallu amrywio dros amser.

Trafodwch y rhesymau canlynol dros greu portread:

• I greu cofnod o sut mae person yn edrych: cyn dyddiau ffotograffiaeth a ffilm roedd darlun neu gerflun yn fodd o greu cofnod parhaol o sut roedd person yn edrych, ac erbyn heddiw mae portreadau ffotograffig hefyd yn cyflawni’r ddyletswydd hon.

• I ddangos pa mor bwysig ac uchel ei statws yw person: mae llawer o bortreadau yn cyfleu pobl bwysig, ac yn aml y person yn y darlun, y cerflun neu’r ffotograff sy’n talu am ei greu.

• I gofnodi rhywun wrth ei waith: er enghraifft gwyddonydd, archdderwydd, gwleidydd, prifathro, pêl-droediwr ayb. fydd yn gwisgo dillad sy’n cyfleu ei waith yn y darlun neu’r ffotograff.

• Am resymau swyddogol: ar gyfer trwydded yrru neu drwydded deithio, cerdyn gwaith, neu pan fod rhywun yn cael ei arestio.

• Am resymau economaidd: yn y gorffennol byddai arlunwyr yn teithio o blasty i blasty yn chwilio am gyfle i dynnu lluniau pobl a chael eu talu. Yn yr un modd heddiw mae artistiaid stryd yn cynnig creu portread am bris mewn rhai dinasoedd, a ffotograffwyr yn tynnu lluniau i’w gwerthu o sêr a phobl enwog.

Disgrifio’r ffotograff

1.    Beth sydd yn y ffotograff?
2.    Pam gafodd y ffotograff ei dynnu?
3.    Ydy’r ffotograff yn un diddorol?
4.    Ydy’r ffotograff yn un lliw neu un du a gwyn?
5.    O ba gyfnod y daw’r ffotograff?

Disgrifio’r person yn y ffotograff

1.    Pa mor hen yw’r person?
2.    Beth mae’n gwisgo?
3.    Sut mae’n edrych?
4.    Oes rhywbeth arall yn y ffotograff sy’n cynnig cliwiau am y person?
5.    Oes rhywbeth yn y cefndir?

Dadansoddi’r person yn y ffotograff

1.    Ydy osgo’r person yn dweud rhywbeth amdano?
2.    Sut mae’r person yn y ffotograff yn teimlo?
3.    Sut mae’n gwneud i chi deimlo?
4.    Ydy’r ffotograffydd yn ceisio cyfleu rhywbeth amdano?
5.    Ydy’r person a’r ffotograff yn apelio atoch chi?

Gwybodaeth am y person yn y ffotograff

Mae’r ffotograff yn dangos R.S. Thomas (1913-2000), offeiriad ac un o feirdd enwocaf Cymru yn yr iaith Saesneg. Mae ei farddoniaeth yn enwog ar draws y byd, ac yn 1996 cafodd ei enwebu ar gyfer Gwobr Llenyddiaeth Nobel.  Cynhyrchodd dros ugain cyfrol o farddoniaeth yn ymwneud â chrefydd, natur a diwylliant cenedlaethol Cymreig.

Roedd Thomas yn mwynhau byw a gweithio yng nghefn gwlad a threuliodd ei yrfa fel offeiriad mewn plwyfi gwledig yng Nghymru.  Roedd ganddo farn gref ar lawer o bynciau.  Roedd yn genedlaetholwr pybyr a theimlai’n ddig wrth weld y wlad yn Seisnigeiddio.  Roedd e hefyd yn heddychwr brwd a gefnogai Ymgyrch Ddiarfogi Niwclear (CND).  Fe wnaeth e siarad mewn ralïau ac roedd e’n aml yn anfon llythyrau at y wasg.

Mae’n cael ei gofio fel un o’r beirdd mwyaf disglair a ysgrifennai yn Saesneg yn ail hanner yr 20fed ganrif.

Mae cynnwys yr adran hon ar gael ar ffurf pdf i’w lwytho i lawr a’i ddefnyddio yn yr ystafell ddosbarth.