Collections

Cefnogwch Ni

Cefnogwch ni i ddatblygu ein casgliadau a'n gwasanaethau ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Berta Ruck

: Berta Ruck gan Madame Yevonde, ?1920au ©

Roedd Amy Roberta (‘Berta’) Ruck (1878-1978) yn nofelydd rhamantaidd poblogaidd a thoreithiog. Ysgrifennodd nifer fawr o nofelau, storïau byrion, a straeon cyfres, yn ogystal â nifer o weithiau hunangofiannol. Cafodd hefyd yrfa gynharach fel arlunydd a darlunydd.

Roedd gan Berta Ruck gysylltiadau teuluol cryf gyda Sir Feirionnydd a thrigai yn Aberdyfi o 1939 hyd ei marwolaeth, yn gan-mlwydd oed, ym 1978. Roedd yn briod â’r nofelydd Oliver Onions (1873-1961).

Archif Berta Ruck

Ceir y grŵp mwyaf o lawysgrifau a phapurau Berta Ruck yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Maent wedi eu catalogio ar ein catalog arlein (cliciwch ar 'coeden archifol' er mwyn gweld yr archif gyfan).

Mae'r archif yn cynnwys:

llawysgrifau llenyddol, 1950au-1970au
llyfrau nodiadau a dyddlyfrau, 1906-1973
gohebiaeth, c. 1890-1972
barddoniaeth, 1920au-1930au
lluniau, 1900-1920

Mae'r llawysgrifau llenyddol yn yr archif yn cynnwys yn bennaf ddraftiau o'i gweithiau hunangofiannol, gan gynnwys:

A Smile for the Past (1959)
An Asset to Wales (1970)
Ancestral Voices (1972)
drafftiau o hunangofiannau anghyoeddedig, 1970au

Yn aml, ceir drafftiau a nodiadau ar gyfer ei nofelau yn y llyfrau nodiadau. Fodd bynnag, mae'r rhain yn bennaf yn cynnwys dyddiaduron sydd yn disgrifio:

ei bywyd teuluol a'i gyrfa
ei theithiau a'i gwyliau yn Ewrop (yn fwyaf arbennig yn Awstria a Ffrainc) a'r Unol Daleithiau
sylwadau ar y ddau Ryfel Byd
hanesion am ei ffrindiau (er enghraifft E Nesbit)

Ceir hefyd nodiadau, er enghraifft ar:

ffatri awyrennau o’r Rhyfel Byd Cyntaf, 1914
bywyd beunyddiol nyrs, tua 1914
ffilmio yn y Tirol, 1933
achos llys Saunders Lewis, Lewis Valentine a D J Williams yn yr Old Bailey, 1937

Mae’r ohebiaeth (y mwyafrif wedi ei phastio y tu mewn i’r llyfrau nodiadau) yn cynnwys llythyrau oddi wrth ffrindiau a chydnabod megis:

Alec Waugh
Alys Meirion
Gwen Ffrangcon-Davies a Marda Vanne
Rudyard Kipling
J B Priestley
Emlyn Williams
Amy Johnson
Osbert Sitwell
Vicki Baum
Edgar Wallace
Rebecca West
Geoffrey de Havilland
Vita Sackville-West a Harold Nicolson
Bernard Darwin (ei chefnder)
Nancy Mitford
Barbara Cartland
Gwyn Jones
Glyn Jones

Mae ei gyrfa fel darlunydd yn cael ei gynrychioli gan frasluniau a darluniau, 1900-1920. Gwelir hefyd amryw frasluniau ymysg ei llythyrau a dyddlyfrau.

Deunyddiau eraill gan Ruck yn y Llyfrgell Genedlaethol

Mae yn y Llyfrgell Genedlaethol hefyd:

ddrafftiau eraill o’i hunangofiannau (llsgrau. NLW 20806-7)
dros 150 o lythyrau oddi wrth Ruck at yr awdur Cledwyn Hughes (LlGC, Cledwyn Hughes (Novelist) Manuscripts)
ffotograffau o Ruck a’i theulu (rhifau derbyn 0199900916-17)
gweithiau printiedig

Dolenni Allanol

Ceir eraill o lyfrau nodiadau Berta Ruck, 1928-1937, yn Llyfrgell Prifysgol Delaware

Ceir gwybodaeth fywgraffyddol ychwanegol yn yr Oxford Dictionary of National Biography