Digital Mirror

Cefnogwch Ni

Cefnogwch ni i ddatblygu ein casgliadau a'n gwasanaethau ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Adborth ar gasgliadau digidol | Ymholiadau

Tirlun Cymru

Cyflwyniad

Mae printiau topograffig a thirlun Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn adlewyrchu diddordeb y Llyfrgell mewn deunydd Cymreig. Mae'r casgliad yn cynnwys enghreifftiau nodweddiadol o olygfeydd yng Nghymru, o drefi, cestyll, adeiladau eglwysig, maenordai, cofgolofnau i adeiladau arloesol fel y bont dros Afon Menai yn Ynys Môn, neu ym Mhontypridd.

: View on the road from Caernarvon to Llanberis [ca. 1855] PD00552 gan Randall Druce, fl. 1855

Fel arfer mae'r term topograffig yn cyfeirio at ddarlunio golygfa tirlun mewn modd cywir, cynrychiadol. Roedd gan hynafiaethwyr ddiddordeb arbennig mewn printiau topograffig, a weithiau yn gyfrifiol am brintiau o'r fath. Enghreifftiau da o'r math hwn o waith yw'r darluniau a wnaed gan Samuel Grimm ar gyfer Tour of Monmouthshire, Henry Wyndham, 1781.

Yn aml, mae print tirlun yn dangos nodweddion topograffig, ond gallai hefyd fod yn ddehongliad gan yr artist o olygfa nad yw'n ddigon cynrychioliadol neu'n ddigon cywir yn ddaearyddol i'w alw'n "dopograffig".

: A view of the Bute Dock, Cardiff 1849 PB02528 gan Wilson, fl. 1812.

Enghraifft nodweddiadol fyddai acwatintiau Sawry Gilpin, o Abaty Tyndyrn, allan o Observations on the River Wye, William Gilpin (Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Casgliad Darluniau. BV 236a) o luniadau gwreiddiol gan William Gilpin.

Mae'r casgliad yn cynnwys tua 14,000 o brintiau, a gellir dyddio'r mwyafrif rhwng 1750 ac 1850. Roedd y cyfnod hwn yn arwyddocaol am sawl rheswm. Yn gyntaf, cynyddodd y nifer o arlunwyr oedd yn ymweld â Chymru yn ystod y cyfnod hwn a daethant i gymryd mwy a mwy o ddiddordeb mewn topograffi Cymreig. Yn ail, oherwydd mai dyma'r cyfnod lle gwelwyd twf aruthrol mewn cynhyrchu deunydd printiedig.