Ail Ryfel Byd, 1939-45

Cyhoeddodd Prydain a Ffrainc ryfel yn erbyn yr Almaen ar ôl i Adolf Hitler oresgyn gwlad Pwyl yn 1939. Yn ystod dwy flynedd cyntaf yr ymladd fe ddaeth 200,000 o bobl i fyw i Gymru, gyda 50,000 o blant yn cael eu cludo i'r Rhondda o ddinasoedd Lloegr. Trwy hynny byddent yn osgoi cael eu niweidio gan y bomiau a ollyngwyd ar drefi mawr a phorthladdoedd Lloegr.

Faciwîs
Windows
QuickTime
Real
Mygydau nwy (42K) Erbyn 1939 roedd y llywodraeth wedi dosbarthu mygydau nwy i bobl Cymru oherwydd y bygythiad o ymosodiadau â nwy gwenwynig. Roedd y llywodraeth yn annog gwragedd i fod yn ofalus iawn gyda'r bwyd a oedd ar gael, gan eu hybu i gynilo ac arbrofi â rysetiau a chynhwysion newydd.
Roedd merched Byddin y Tir wedi eu hyfforddi i gyflawni dyletswyddau'r dynion yn y byd amaeth ac roedd posteri di-rif yn galw ar y ffermwyr i aredig y tir yn aml er mwyn sicrhau cynnydd mewn cynnyrch amaethyddol.
Recriwtio ym Machynlleth
Windows
QuickTime
Real

Y Tangnefeddwyr

Uwch yr eira, wybren ros,
Lle mae Abertawe'n fflam.
Cerddaf adref yn y nos,
Af dan gofio 'nhad a 'mam.
Gwyn eu byd tu hwnt i glyw,
Tangnefeddwyr, plant i Dduw.

Ni châi enllib, ni châi llaid
Roddi troed o fewn i'w tre.
Chwiliai 'mam am air o blaid
Pechaduriaid mwya'r lle.
Gwyn eu byd tu hwnt i glyw,
Tangnefeddwyr, plant i Dduw.

Angel y cartrefi tlawd
Roes i 'nhad y deuberl drud:
Cennad dyn yw bod yn frawd,
Golud Duw yw'r anwel fyd.
Gwyn eu byd tu hwnt i glyw.
Tangnefeddwyr, plant i Dduw.

Cenedl dda a chenedl ddrwg -
Dysgent hwy mai rhith yw hyn,
Ond goleuni Crist a ddwg
Ryddid i bob dyn a'i myn.
Gwyn eu byd, daw dydd a'u clyw,
Dangnefeddwyr, plant i Dduw.

Pa beth heno, eu hystâd,
Heno pan fo'r byd yn fflam?
Mae Gwirionedd gyda 'nhad
Mae Maddeuant gyda 'mam.
Gwyn ei byd yr oes a'u clyw,
Dangnefeddwyr, plant i Dduw.

Waldo Williams
Dail Pren, Llandysul, 1991.

Abertawe, 1941 (52K)

Ym mis Ionawr 1941 cafodd 165 o bobl eu lladd yng Nghaerdydd o ganlyniad i ymosodiad gan awyrennau bomio'r Almaen. Fis yn ddiweddarach rhwng 19 a 21 Chwefror, bu ymosodiad ar ddinas Abertawe pan gafwyd tair noson o fomio yno. Lladdwyd 230 o'i thrigolion a chwalwyd y rhan fwyaf o ganol y ddinas.
Abertawe, 1941 (57K)
Dathlu yn y Drenewydd, 1945. (55K) Pan gyhoeddodd Prif Weinidog Prydain, Winston Churchill, ar 8 Mai 1945, bod yr Ail Ryfel Byd wedi dod i ben cafwyd dathliadau ar hyd a lled y wlad. Cafwyd gwasanaeth o ddiolchgarwch yng Nghaerdydd a Machynlleth a chlywyd clychau eglwysi'r wlad am y tro cyntaf ers dechrau'r Rhyfel. Yn y Drenewydd cynhaliwyd gorymdaith blant a choelcerth heddwch i ddathlu diwedd y Rhyfel ynghyd â seremoni coroni 'Tywysoges Heddwch'.
Collodd dros 15,000 o Gymry eu bywydau yn ystod y Rhyfel. Ffiwsiliwyr Brenhinol Cymreig (48K)

Recriwtio a'r Rhyfel Byd Cyntaf Heddychiaeth Ymgyrch Diarfogi Niwclear
Rhyfel Cartref Sbaen Yr Ail Ryfel Byd

Top y dudalen Tudalen Flaen Ymgyrchu!
Map o'r safle Tudalen Chwilio Ymgyrchu! Tudalen Flaen Ymgyrchu! Llinell Amser I fyny Espanol This page in English Y dudalen hon Llyfrgell Genedlaethol Cymru