Blog - Casgliadau

Postiwyd - 10-08-2016 Dim sylwadau

Casgliadau / Digido

Christopher Williams, ‘Sir John Williams’

Disgrifiodd y Prif Weinidog David Lloyd George Christopher Williams fel ‘un o’r arlunwyr mwyaf dawnus o Gymru’. Roedd gan yr artist edmygwyr yn haen uchaf y gymdeithas yn ystod ei oes, ond dim ond yn ddiweddar y gwir werthfawrogwyd ei waith. Er iddo fod yn arlunydd portreadau poblogaidd i’r cyfoethog a’r enwog yn y gymdeithas, dibrisiwyd ei weithiau epig ar themâu Beiblaidd a mytholegol gan feirniaid ar ddechrau’r 20fed ganrif gan eu bod yn anffasiynol yn y cyfnod.

Roedd Christopher Williams yn artist dawnus ac yn Gymro brwd a anwyd ym Maesteg, Pen-y-bont ar Ogwr, de Cymru yn 1873. Yn yr 1890au astudiodd yn yr Ysgol Hyfforddi Celf Genedlaethol yn Ne Kensington, Llundain (y Coleg Celf Brenhinol heddiw) ac yn Ysgolion yr Academi Frenhinol lle dysgodd i barchu’r Hen Feistri. Roedd wedi ymsefydlu yn Llundain erbyn 1904, ond byddai’n aml yn ymweld â Chymru ac yn ystod un o’i ymweliadau galwodd ar Syr John Williams (1840-1926) meddyg, barwnig a sylfaenydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth yn ei gartref ym Mhlas Llansteffan, Sir Gaerfyrddin. Roedd yn bwriadu trafod sefydliadau cenedlaethol newydd Cymru gyda Williams – ond gadawodd gyda chomisiwn o 100-gini i greu’r portread yma o Syr John. Fe’i dylanwadwyd yn drwm gan farn Syr John William ar Gymru a ‘Chymreictod’ a chafodd ei gyflwyno i lawer o ysgolheigion amlwg Cymreig ganddo.

Roedd Williams yn benderfynol o fod yn beintiwr ‘Cymreig’ a daeth yn rhan o’r hyn a elwir yn yr Ail Adfywiad Celtaidd. Ymwelodd â Chyngres Geltaidd 1904 yng Nghaernarfon lle cynhyrfwyd Williams i roi llais i’w ‘Gymreictod’. Cafodd lawer o ysbrydoliaeth o’r Mabinogi a hanes Cymru a pheintio darluniau a ysbrydolwyd gan y themâu yma mewn traddodiad Ewropeaidd dan ddylanwad yr Hen Feistri.

Erbyn heddiw, mae gwaith Williams yn cael ei edmygu a’i lawn werthfawrogi am ei dreiddgarwch gwych, ei berthnasedd cenedlaethol a’i ddawn arbennig. Ysgrifennodd Williams yn 1894: ‘… Rwy’n gobeithio y bydd Llundain, o fewn dim, yn gweld mwy o Gymry yn cymryd rhan flaenllaw mewn Celf. Yr wyf yn argyhoeddedig o hyn, pan fydd Celf yn cael ei wareiddio yng Nghymru, y bydd Cymru yn arwain ar beintio a cherflunio fel y gwneir ar hyn o bryd mewn Cerddoriaeth.’

This painting is part of the Europeana 280 initiative, that involved the 28 European Ministries of Culture working with their national cultural institutions to select at least 10 paintings that represented their country’s contribution to Europe’s art history.

For more information see our Digital Gallery

Postiwyd - 29-07-2016 Dim sylwadau

Casgliadau / Digido

Croesi’r ffin: cymru1900wales yn tyfu

Wedi bron i dair blynedd, ac ar ôl casglu dros 290,000 o adysgrifiadau, mae cymru1900wales, gwefan gyfrannu torfol sydd wedi’i datblygu gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru, Comisiwn Henebion Cymru, Prifysgol Cymru a Chasgliad y Werin Cymru, yn tyfu. Mae llwyddiant y prosiect sy’n galluogi i wirfoddolwyr adysgrifio enwau lleoedd a nodweddion ar fapiau Ordnance Survey hanesyddol, wedi ysbrydoli menter sydd hyd yn oed yn fwy uchelgeisiol, ac yn cynnwys ystod ehangach o bartneriaid.

Bydd gwefan newydd GB1900 yn ymgorffori’r data sydd wedi’i chasglu gan wirfoddolwyr ar cymru1900wales.org, a’r nod yn ymestyn i geisio cofnodi pob enw lle a nodwedd o 2il Argraffiad Cyfres Siroedd Ordnance Survey ar gyfer holl wledydd Prydain. Bydd y mapiau diwygiedig a ddefnyddir yn y wefan newydd, sydd wedi’u darparu gan Lyfrgell Genedlaethol yr Alban, yn golygu bod defnyddwyr nawr yn gallu gweld tirwedd Prydain yn fwy eglur, a bydd y gwelliannau i’r proses adysgrifio, sydd wedi’u cyflwyno gan ddatblygwyr o Brifysgol Portsmouth, yn ei gwneud yn haws nag erioed i gyfrannu.

Bydd GB1900 yn wefan deirieithog, ar gael yn y Gymraeg, Gaeleg a Saesneg. Bydd adysgrifwyr cymru1900wales.org yn gallu mewn gofnodi i’r wefan newydd hon gan ddefnyddio yr un wybodaeth gyfrif.

Os ydych chi wedi cyfrannu i cymru1900wales.org yn y gorffennol, byddem yn falch o glywed gennych – cysylltwch â ni

Postiwyd - 27-07-2016 Dim sylwadau

Casgliadau / Digido

J.M.W. Turner, ‘Dolbadarn Castle’

Mae’r peintiad olew yma o Gastell Dolbadarn ger Llanberis yng ngogledd Cymru yn astudiaeth ar gyfer llun diploma gan Joseph Mallord William Turner sy’n cael ei gydnabod fel yr arlunydd tirlun Prydeinig pwysicaf erioed. Cafodd y darlun diploma hwn ei arddangos yn yr Academi Frenhinol ym 1800 ac yna ei gyflwyno i’r Academi Frenhinol ddwy flynedd yn ddiweddarach. Mae’n astudiaeth felly ar gyfer y peintiad olew pwysicaf o yrfa gynnar yr artist. Cafodd pennill am dynged Owain Goch ap Gruffydd ei gynnwys ochr yn ochr â’r darn diploma yn arddangosfa 1800.

Carcharwyd Owain Goch ap Gruffydd am ugain mlynedd yn 1257 gan ei frawd Llywelyn ap Gruffydd / Llywelyn ein Llyw Olaf (Tywysog brodorol olaf Cymru) yng Nghastell Dolbadarn am wrthryfela. Roedd yn ddigwyddiad trasig yn hanes rheoli brodorol Cymreig. Yn hytrach na pheintio’r union olygfa’n llythrennol fel y digwyddodd, mae gwaith Turner yn crybwyll y digwyddiad drwy’r awyr, y ffigyrau yn y blaen, a phresenoldeb gweladwy y tŵr bygythiol. Portreir Owain Gwynedd yn gwisgo tiwnig goch ac yn cael ei arwain at y castell gan y milwyr. Rydym yn gwybod i Turner wneud pum taith o amgylch Cymru rhwng 1792 a 1799 yn chwilio am dirluniau darluniadwy. Yn ystod ei ymweliad ym 1799 creodd lyfr o frasluniau o Ddolbadarn a arweiniodd at y gwaith terfynol. Cedwir llyfr brasluniau Dolbadarn yn y Tate Britain. Roedd chwedlau, hanes, cestyll a thirwedd fynyddig ddramatig Cymru’n denu Turner. Gwyddom hefyd i Turner ddarllen yn eang am hanes Cymru, yn cynnwys gweithiau Thomas Pennant ac roedd felly’n gyfarwydd â hanes y tywysogion Cymreig.

Gorwedd athrylith Turner yn ei allu i ddysgu o’r Hen Feistri, ond hefyd i wrthryfela a chreu ffyrdd newydd o ddarlunio tirluniau dychmygus trwy ei ddefnydd unigryw o olau. Chwyldrodd ei ddefnydd o strociau brwsh rhydd a’i liwio grymus dirlunio i genedlaethau’r dyfodol. Disgrifiodd John Ruskin, y beirniad celf blaenllaw o Oes Fictoria, Turner fel ‘tad y gelfyddyd fodern’.

Mae’r llun yma’n rhan o Europeana 280, lle bu 28 o Weinidogion Diwylliant Ewropeaidd yn cydweithio gyda’u sefydliadau diwylliannol cenedlaethol i ddewis o leiaf 10 darlun sy’n cynrychioli cyfraniad eu gwlad i hanes celf Ewrop.

Am fwy o wybodaeth gweler yr Oriel Ddigidol

Postiwyd - 11-07-2016 Dim sylwadau

Arddangosfeydd / Casgliadau / Newyddion a Digwyddiadau

Geiriau’r Gyflafan: ymateb bardd

Mae’r arddangosfa Geiriau’r Gyflafan yn dwyn ynghyd ymatebion gan lenorion ac artistiaid Cymru i frwydrau – ac, yn fwy penodol, i golledion – y genedl ar hyd y canrifoedd. Cofnod cyfoes yw ambell un; dro arall, mae bwlch o ganrifoedd lawer rhwng y frwydr a’r ymateb, fel yn achos yr awdl Cilmeri gan Gerallt Lloyd Owen, sy’n fyfyrdod ar gwymp Llywelyn ap Gruffudd yn 1282 a luniwyd saith gan mlynedd yn ddiweddarach. Mae’r englynion hyn yn ymateb i’r arddangosfa ei hun drwy ddwyn ynghyd elfennau o’r llawysgrifau a’r gweithiau sydd i’w gweld ynddi a chan dynnu ar nifer o linellau mwyaf adnabyddus ac ingol ein llên, o’r Gododdin hyd ein dyddiau ni.

 

Gwŷr a aeth, ac aeth pob gŵr yn ddiwyd

i’w ddiwedd; pob milwr

yn hen cyn bod yn henwr,

tyfu’n hen cyn tyfu’n ŵr.

 

Gwŷr a aeth, a daeth pob dyn yn llariaidd

fel y lloer lygadwyn

i’w gadael yn gig wedyn

i’r brain a’r bore ei hun.

 

Gwŷr a aeth, a’r hen grythor a’i alaw

surfelys yn gwylio’r

hogiau a’u beddau’n agor,

a’r sêr mâl mor sur â’r môr.

 

Gwŷr a aeth, ac aeth y gwynt drwy’r deri

diwyro; rhôi’r rhewynt

yn y bedd wyneb iddynt,

enwi gwŷr dienw gynt.

 

Gwŷr a aeth Gatraeth; daeth tri ohonynt,

mor hen â thrueni’r

genedl oll, i archolli

y memrwn hwn â’n gwaed ni.

 

Gruffudd Antur

(Mae Gruffudd Antur yn fyfyriwr ymchwil Ph.D. yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Bangor).

 

Bydd arddangosfa Geiriau’r Gyflafan: rhyfel mewn llenyddiaeth Gymreig yn cau ddydd Sadwrn, 30 Gorffennaf 2016.

 

Postiwyd - 06-07-2016 Dim sylwadau

Casgliadau / Digido

Richard Wilson, ‘Catherine Jones of Colomendy’

Roedd yr artist Cymreig Richard Wilson o Benegoes, ger Machynlleth yn dirluniwr arloesol Prydeinig, ond fel y gwelir o’r gwaith hwn roedd hefyd yn bortreadwr medrus iawn. Er nad chofnodir iddo gael unrhyw addysg ffurfiol, roedd ganddo wybodaeth helaeth o’r clasuron a gafodd ddylanwad mawr ar ei waith. Symudodd i Lundain ym 1729 i hyfforddi fel portreadwr. Creodd Wilson y gwaith cynnar yma o Catherine Jones, Colomendy tua 1740, yn fuan ar ôl cwblhau ei brentisiaeth chwe blynedd o dan y portreadydd Thomas Wright. Roedd yr eisteddwraig yn gyfnither i’r artist ac yn berchennog Neuadd Colomendy, ger Llanferres, Sir Ddinbych. Bu farw Richard Wilson mewn tlodi ac yn gymharol ddinod yn Neuadd Colomendy ym mis Mai 1782, a lle bu’r eisteddwraig hefyd farw bedair blynedd yn ddiweddarach. Dadleua’r hanesydd celf David H. Solkin bod pob un o’r portreadau a baentiodd yn y cyfnod yma cyn ei daith i’r Eidal ‘… yn cadw’n fras at ddulliau prif feistri Llundain yn y cyfnod, megis Thomas Hudson ac Allan Ramsay’. Mae’r gwaith hwn o ddiddordeb felly, gan ei fod yn un o’r portreadau olaf iddo eu creu cyn iddo fynd i’r Eidal lle’r arallgyfeiriodd, gan ddod yn un o artistiaid tirlun mwyaf ei gyfnod.

Dychwelodd i Lundain ym 1757 lle sefydlodd ei hun mewn stiwdio yn y Great Piazza, Covent Garden fel arlunydd tirluniau yn yr arddull glasurol ‘ grande’ o olygfeydd Eidalaiddg a thirweddau llenyddol clasurol.  Tyfodd yn fusnes llewyrchus, gyda nifer o brentisiaid – un o’r rhain oedd yr arlunydd Cymreig enwog Thomas Jones (1742-1803). Yn fuan ar ôl hyn daeth Wilson yn un o aelodau sylfaenol yr Academi Gelf Frenhinol. Un o brif lwyddiannau Wilson oedd iddo agor llygaid ei gyd-artistiaid at wychder mawreddog Cymru, ei wlad enedigol, gan arwain y ffordd i genedlaethau o artistiaid y dyfodol archwilio a chofnodi ei rhyfeddodau. Yng nghanol yr 1760au peintiodd Yr Wyddfa o Lyn Nantlle (Snowndon from Llyn Nantlle), Castell Caernarfon a Chader Idris yn ogystal â golygfeydd o Dde Cymru. Mae braslun ar gyfer ei lun o Gastell Conwy a grëwyd gan Wilson ynghanol y 18fed ganrif hefyd yn rhan o’n casgliad yma yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Fel y dywedodd yr hanesydd celf Peter Lord: ‘Mae ei beintiadau wedi cyfrannu’n helaeth at ddatblygu tirwedd Cymru i fod yn eicon sy’n cynrychioli’r Enaid Cenedlaethol.’

Mae’r llun yma’n rhan o Europeana 280, lle bu 28 o Weinidogion Diwylliant Ewropeaidd yn cydweithio gyda’u sefydliadau diwylliannol cenedlaethol i ddewis o leiaf 10 darlun sy’n cynrychioli cyfraniad eu gwlad i hanes celf Ewrop.

Am fwy o wybodaeth gweler yr Oriel Ddigidol

Postiwyd - 04-07-2016 Dim sylwadau

Arddangosfeydd / Casgliadau / Newyddion a Digwyddiadau

Theophilus Evans

Dair canrif yn ôl i’r flwyddyn hon cyhoeddwyd yr argraffiad cyntaf o Drych y prif oesoedd, llyfr gan y Parchedig Theophilus Evans ar hanes cynnar Cymru.  Mae’r Bywgraffiadur Cymreig yn ei ddisgrifio fel “llyfr rhagfarnllyd ac anfeirniadol ond hynod ddifyr”.  Roedd y llyfr yn ddigon llwyddiannus i ymddangos mewn ail argraffiad ym 1740 ac i gael ei gyfieithu i’r Saesneg yn y 19eg ganrif o dan y teitl A view of the primitive ages.

 

 

Roedd Theophilus Evans yn amddiffynnwr brwd o Eglwys Loegr. Ym 1740 apwyntiwyd William Williams, Pantycelyn, awdur llawer o emynau Cymraeg gan gynnwys “Arglwydd, arwain trwy’r anialwch”, yn gurad iddo ym mhlwyf Llangamarch gyda Llanwrtyd ac Abergwesyn. Oherwydd argyhoeddiadau efengylaidd Williams, gwrthododd Evans roi tystysgrif iddo gael ei ordeinio’n offeiriad, ac ymadawodd Williams â’r Eglwys ac ymuno â’r Methodistiaid Calfinaidd.  Ym 1752 cyhoeddwyd The history of modern enthusiasm, lle ceisiodd Evans brofi mai Pabyddion cudd oedd ymneilltuwyr oddi wrth Eglwys Loegr.

 

Cynhaliwyd cynhadledd yn y Llyfrgell Ddydd Gwener 1af o Orffennaf gyda’r teitl “Ailymweld â Theophilus Evans: tair canrif ar ôl cyhoeddi Drych y prif oesoedd (1716)”. Y siaradwyr oedd Prys Morgan, T. Robin Chapman, Cathryn Charnell-White, Eryn Mant White ac A. Cynfael Lake. Dangoswyd rhai o weithiau Evans, gan gynnwys Drych y prif oesoedd a The history of modern enthusiasm, yn Ystafell Summers i gyd-fynd â’r gynhadledd.

 

Timothy Cutts

Llyfrgellydd Llyfrau Prin

Postiwyd - 27-06-2016

Casgliadau

Cofio cyfraniad Cranogwen

Yn Chwefor 1989 rhoddwyd caniatâd i’r Llyfrgell wneud llungopïau o ddwy gerdd gan Cranogwen neu Sarah Jane Rees, ei henw genedigol. Miss Maggie Eurona Jones, Llangrannog, oedd perchennog y cerddi a gyfansoddwyd ar adeg ei bedydd a’i phen-blwydd cyntaf, [1905] (NLW Facs 675). Yn ddiddorol iawn eleni derbyniwyd rhodd yn cynnwys y cerddi gwreiddiol hyn (NLW ex 2935) ac yn amserol gan ei bod yn ganmlwyddiant marwolaeth Cranogwen ar 27 Mehefin. Nai i Maggie Eurona oedd y rhoddwr.

Ganwyd Sarah Jane Rees yn 1839 ger Llangrannog. Yr oedd ei rhieni wedi gobeithio y byddai’n gwneud gyrfa fel gwniadwraig ar ôl gadael ysgol ond roedd y môr yn ei gwaed a threuliodd ddwy flynedd yn hwylio gyda’i thad y Capten John Rees. Enillodd dystysgrif ‘Master Mariner’ mewn ysgol forwrol yn Llundain. Dychwelodd i Langrannog a dysgu yn ei hen ysgol ym Mhontgarreg rhwng 1860 a 1866. Yn 1866 penderfynodd newid cyfeiriad a mynd i ddarlithio a phregethu gan ymweld ag America yn 1869 a 1888.

Cafodd Cranogwen lwyddiant mawr yn cystadlu mewn eisteddfodau yn barddoni ac enillodd nifer o wobrau. Cyhoeddwyd ei chyfrol Caniadau Cranogwen yn 1870. Hi oedd y ferch gyntaf i olygu cylchgrawn Cymraeg ar gyfer merched sef Y Frythones, 1879-1889. Yr oedd dirwest yn bwysig iawn iddi ac yn 1901 sefydlodd Undeb Dirwestol Merched y De.

Bu farw yn nhŷ ei nith yng Nghilfynydd ar 27 Mehefin 1916. Cynhaliwyd ei hangladd yn Eglwys Sant Crannog yn Llangrannog. Yn 1922 agorwyd Llety Cranogwen ar gyfer merched ifanc anffodus er cof amdani. Felly cofiwn am ei chyfraniad nodedig ac i ddyfynnu’r hanesydd merched Deirdre Beddoe: ‘Cranogwen was, without doubt, the most outstanding Welsh woman of the nineteenth century’.

Ann Francis Evans

Postiwyd - 24-06-2016

Casgliadau

Cydnabyddiaeth UNESCO i un o drysorau’r Llyfrgell

Yny Senedd nos Fawrth arysgrifiwyd wyth darn newydd o dreftadaeth ddogfennol ar Gofrestr DU Cof y Byd UNESCO.  Un eitem o Gymru yn unig oedd ymysg yr eitemau hyn, sef yr Arolwg o Faenorau Crucywel a Thretŵr, a luniwyd gan Robert Johnson yn 1587 ac sydd bellach yng ngofal Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

 

Mae’r arolwg hwn yn rhan o Gasgliad Badminton yng Nghasgliad Mapiau’r Llyfrgell.  Fel arolygon stad eraill o’r cyfnod mae’n cynnwys disgrifiad testunol o’r stad, ei faint, ei eiddo a’i thenantiaid; ond yn wahanol i arolygon eraill mae’r arolwg hwn hefyd yn cynnwys set o fapiau a luniwyd fel rhan o’r arolwg.  Hwn yw’r esiampl cynharaf o atlas stad fawr a ddyluniwyd fel cyfrol cydlynol o fapiau stad addurnol.

map00218

map00180

map00173

 

Mae’r arolwg yn cynnwys y set cynharaf o fapiau stad ar gyfer Cymru sydd mewn bodolaeth ac mae’n gofnod unigryw o’r ardal mewn cyfnod arbennig; ei arwyddocad arbennig yw mai hwn yw’r esiampl cynharaf o’i fath sydd mewn bodolaeth ac felly’n rhagflaenydd i’r holl arolygon hwyrach sy’n cynnwys mapiau, wnaeth ddim ymddangos tan dwy ganrif yn ddiweddarach ar y cyfan.

 

Yn y seremoni, siaradodd y Llyfrgellydd Linda Tomos am y Llyfrgell ac roedd yn fraint i mi roi cyflwyniad am yr arolwg i’r gynulleidfa, oedd yn cynnwys Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, a aeth ymlaen wedyn i gyflwyno’r gwobrau i bob sefydliad, gan gynnwys y Llyfrgell, a dderbyniwd gan ein llywydd, Rhodri Glyn Thomas.

IMG_20160621_173733

Os ydych am weld y gyfrol, mae’n cael ei harddangos yng ngwagle arddangos Peniarth yn ystod y dyddiau nesaf ac mae fersiwn ddigidol i’w weld ar wefan y Llyfrgell.

 

 

 

Huw Thomas

Curadur mapiau

Postiwyd - 16-06-2016

Casgliadau / Digido

Benjamin West, ‘Dr Richard Price’

Ganwyd Benjamin West yn Springfield, Pennsylvania yn 1738, ac roedd yn arlunydd hanes mynegiannol grymus. Roedd West yn hyderus iawn pan oedd yn ifanc a theimlai mai dyn a ragdynghedwyd i enwogrwydd ydoedd. Cychwynnodd fel peintiwr portread hunanddysgedig yn Pennsylvania ond cafodd ei gomisiynu’n fuan i ddarlunio golygfeydd hanesyddol. Gyda chymorth y Gweinidog Anglicanaidd, y Parchedig William Smith, teithiodd i’r Eidal lle cafodd ei groesawu fel artist dan nawdd ac o ganlyniad medrodd deithio i Lundain a dod yn arlunydd hanesyddol i’r Brenin Siôr III ym 1772. Daeth yn adnabyddus yn Llundain fel y ‘Raphael Americanaidd’. Daeth yn fwyaf adnabyddus am ei beintiadau hanesyddol yn y traddodiad neo-glasurol. Daeth yn ail lywydd yr Academi Frenhinol ym 1792 ar ôl chwarae rôl allweddol i sicrhau nawdd ar gyfer yr Academi. Mae ei waith enwocaf ‘The Death of General Wolfe’ o 1770 yn torri tir newydd gan iddo beintio hanes a oedd yn cynnwys elfennau o Ramantiaeth a Realaeth. Trwy’r gwaith hwn, llwyddodd yn ddod i ben ag adfywio diddordeb yn y genre a ddaeth yn adnabyddus fel peintio hanes modern. Cafodd ei gomisiynu’n ddiweddarach i greu gwaith ar gyfer Castell Windsor a Chapel Sant Siôr a arweiniodd at gomisiynau pellach yn y gymuned grefyddol, a daeth yn adnabyddus fel prif beintiwr pynciau crefyddol yn Lloegr.

Mae’n amlwg felly paham y dewiswyd West i beintio’r portread hwn o Dr Richard Price. Roedd Dr Richard Price yn athronydd moesol, yn bregethwr ac yn fathemategydd Cymreig. Roedd hefyd yn anghydffurfiwr â diddordeb dwfn mewn gwleidyddiaeth. Cafodd ei eni yn Llangeinwyr, Morgannwg, De Cymru ond bu’n byw a gweithio am y rhan fwyaf o’i oes yn Llundain. Dangosir Dr. Richard Price yn ei stydi, yn darllen llythyr o 1784 oddi wrth Benjamin Frankin a oedd yn gyfaill agos i Price am flynyddoedd lawer. Ysgrifennodd Price yn ei ddyddiadur llaw-fer am eistedd i’r portread hwn ac mae’r dyddiadur yn rhan o gasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru (NLW MS 20721A). Dyma’r unig bortread swyddogol o’r athronydd moesol hynod bwysig yma, er bod dau fersiwn arall yn bodoli.

Mae’r llun yma’n rhan o Europeana 280, lle bu 28 o Weinidogion Diwylliant Ewropeaidd yn cydweithio gyda’u sefydliadau diwylliannol cenedlaethol i ddewis o leiaf 10 darlun sy’n cynrychioli cyfraniad eu gwlad i hanes celf Ewrop.

Am fwy o wybodaeth gweler yr Oriel Ddigidol

Postiwyd - 30-05-2016

Arddangosfeydd / Casgliadau

Hanner Tymor yn y Llyfrgell

Pa ffordd well i dreulio gwyliau hanner tymor na thrwy ymweld â rhai o’n harddangosfeydd?

Antur ar bob tudalen…

Dewch ar antur i fyd y llyfr yng nghwmni rhai o gymeriadau mwyaf anturus ein llenyddiaeth?  Cewch gwrdd â’r Twrch Trwyth, Twm Siôn Cati, Eric Jones, Barti Ddu a SuperTed yn ein harddangosfa a gweld eitemau diddorol o’r casgliad fel llawysgrifau gwreiddiol cyfres Y Llewod, clipiau o’r cartŵn poblogaidd SuperTed a chopi argraffiad cyntaf o The Hobbit i enwi ond ambell beth.

Cewch ddarganfod eich antur eich hun yn ein wigwam darllen, ceisio cwblhau’r llyfr gweithgareddau a chwarae rhai o’n gemau digidol newydd.

Neu beth am greu eich antur eich hun draw yn Hafan?   Creu campwaith ar y bwrdd du enfawr, chwarae â geiriau ar y pad ysgrifennu magnetig a chreu clip ffilm yn yr orsaf animeiddio.  Boed ar y tir, yn yr awyr, o dan y môr neu yn y gofod (ac yn y Llyfrgell!) mae antur ar bob tudalen…

#FyAnturFawr

Gwthio Ffiniau

Arddangosfa arall sy’n werth ymweld â hi yw Girlguiding Cymru: Gwthio Ffiniau.  Yn edrych ar hanes mudiad Girlguiding Cymru o’i sefydlu yn 1910 hyd heddiw drwy archif Girlguiding Cymru a chasgliadau’r Llyfrgell.  Cewch weld paentiadau gan Kyffin Williams, gwisgoedd hen a newydd, ffotograffau a chlipiau fideo o Archif Sgrin a Sain Genedlaethol Cymru, ynghyd â thapestri bendigedig a gafodd ei greu yn arbennig ar gyfer yr arddangosfa gan y Trefoil Guild.

Ymunwch â ni i edrych ar sut y mae’r mudiad wedi gwthio ffiniau ac yn parhau i ddylanwadu ar fywydau merched heddiw.  Dysgwch sut i blygu tei fel sydd i’w gweld ar yr hen wisgoedd, neu sut i gyfathrebu drwy semaffor.  Casglwch lyfryn gweithgareddau Rainbows neu basport Brownies – fedrwch chi ei orffen?  Os ydych chi ychydig yn hŷn, beth am drio cwblhau cerdyn gwaith y Guides?  Beth bynnag yw’ch oedran, mae gweithgaredd i chi.

#GwthioFfiniau

← Older Posts Newer Posts →

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog