Blog - Newyddion a Digwyddiadau

Postiwyd - 16-12-2014

Arddangosfeydd

“And now gentlemen, like your manners, I must leave you.”

Gyda diwedd blwyddyn canmlwyddiant Dylan Thomas yn prysur agosáu, a fyddwn ni’n ffarwelio ag ef? Bydd e’n mynd ‘nôl ar ryw silff lychlyd tan y pen-blwydd nesaf?

Wythnos diwethaf cyhoeddwyd y byddai Mai 14eg yn Ddydd Dylan o 2015 ymlaen. Mae llu o lyfrau wedi’u hysgrifennu, ffilmiau wedi’u sgriptio, gweithiau celf wedi’u creu a cherddoriaeth wedi’i chyfansoddi i gofio’r llenor Cymreig eiconig. Mae arddangosfa newydd sbon yng Nghanolfan Dylan Thomas, Abertawe; y cyfan yno i’n hatgoffa ni i ‘garu’r geiriau’.

Fyddwn ni bendant ddim yn anghofio amdano… oeddech chi’n gwybod fod y casgliad mwyaf yn y byd o ddeunydd sy’n gysylltiedig â Dylan Thomas yma yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru? Mae llawer ohono i’w weld yn arddangosfa Dylan (bydd yn cau ar Ragfyr 20, felly mae rhai dyddiau ar ôl gyda chi i ddod i’w gweld os nad ydych chi wedi bod fyny eto!).  Ond er bydd y llawysgrifau a’r llythyrau, y drafftiau o storïau a’r sgriptiau, y dwdls a’r deunydd personol yn mynd yn ôl i’r casgliad, mae’r cyfan dal yma i chi ddod i’w gweld naill ai yn adeilad y Llyfrgell, neu arlein.

I wneud yn siwr fod etifeddiaeth Dylan yn parhau, rydyn ni wedi digido rhan helaeth o’i archif, ac fe alwch gael golwg arni yn rhad ac am ddim, pryd fynnoch chi ar wefan Dylan – dewch mla’n, dewch i ddarganfod Dylan!

Gwefan Dylan Website

Llun-sgrin Gwefan Dylan / Dylan Website Screenshot

Tagiau:

Postiwyd - 20-11-2014

Arddangosfeydd / Casgliadau / Newyddion a Digwyddiadau

Powdwr gwallt a chlociau a threthi amhoblogaidd eraill

Arddangosfa Trethi yng Nghymru , 20 – 28 Tachwedd 2014
Codwyd trethi dros y blynyddoedd ar diroedd ac aelwydydd, ond hefyd ar adloniant, ffenestri, clociau, a phowdwr gwallt. Roedd nifer o’r trethi yn amhoblogaidd fel y dangosodd yr ymgyrch yn erbyn treth y pen yn y 1990au. Diddymwyd y dreth ar glociau yn 1797 am fod gwneuthurwyr clociau ym mynd allan o fusnes, a diddymwyd y dreth ar friciau yn 1850 am ei fod yn rhwystr i’r chwyldro diwydiannol. Roedd y dreth ar wydr (1746-1845) a ffenestri (1748-1851) yn cael ei weld gan rai fel treth ar awyr iach a golau ddydd.

Datganiad treth Iarll Powis

Datganiad treth Iarll Powis, 1800 (LlGC/NLW, Powis Castle 17664.

Stampdoll oedd y dreth ar bowdr gwallt (1795-1869) , hynny yw doedd y powdwr ei hun ddim wedi’i drethu, ond rhaid oedd i’r defnyddwyr fynd i’r swyddfa stampiau bob blwyddyn i brynu tystysgrif wedi’i stampio er mwyn medru defnyddio powdwr gwallt. Roedd y powdwr yn help i osgoi cael llai pen a gwelwn yn y ddogfen yma fod yr Iarll Powis yn 1800 yn cael trwydded ar gyfer ef ei hun – a phawb oedd yn dod yn agos ato, sef “Housekeeper, butler, valet, cook, porter, footman, under butler and coachman”.

 
Eitem arall yn yr arddangosfa yw’r cerdyn post yn erbyn treth y pen yn cyfeirio’n ôl at ymosodiadau Rebeca ar dolltai’r cwmnïau tyrpeg, 1839-1843. “Mae Beca’n dweud rhowch ben ar dreth y pen”. Bwriadwyd i dreth y pen (‘Community Charge’, 1990-1993) fod yn gyfnewid ar gyfer y trethi teuluol, ond cafodd ei gyfnewid ei hun gan y system dreth cyngor cyfredol.

Mae Beca’n dweud rhowch ben ar dreth y pen (LlGC/NLW, Bert Pearce WA 5/4)

Mae Beca’n dweud rhowch ben ar dreth y pen (LlGC/NLW, Bert Pearce WA 5/4)

Bydd Bil Cymru sy’n mynd drwy’r Senedd ar hyn o bryd yn cynnig deddfwriaeth drethi I Gymru am y tro cyntaf yn y cyfnod modern. Mae’r arddangosfa yn gyflwyniad difyr i hanes trethi yng Nghymru, ac yn annog pobl i fynegi eu barn ar ddatblygu cyfundrefn drethi Cymru. Dewch i weld ystod o ddogfennau yn adrodd stori trethi yng Nghymru yn Y Llyfrgell Genedlaethol, 20—28 Tachwedd, gydag arddangosfa gysylltiol ym Mhrifysgol Bangor ac Archifau Morgannwg, Caerdydd.

Nia Mai Daniel

Postiwyd - 03-11-2014

Arddangosfeydd

Innocent as Strawberries

Newyddion cyffrous! Fel rhan o ddathliadau Canmlwyddiant Dylan Thomas, mae’r Llyfrgell – gyda chymorth ariannol oddi wrth DT100 a’r Scottish Power Foundation – wedi comisiynu’r cwmni theatr ieuenctid cenedlaethol Arad Goch i berfformio cynhyrchiad theatr arbennig yn y Llyfrgell ar gyfer Ysgolion Uwchradd.

Bydd y perfformiad yn seiliedig ar gyfres o gerddi a straeon byrion Dylan Thomas yn delio gyda llencyndod, gan ddwyn ysbrydoliaeth o’r gerdd ‘The Hunchback in the Park’ yn benodol.  Gallwch wylio ffilm fer o’r gerdd wedi’i hanimeiddio gan y BBC yma.

The Tormenting of the Hunchback © Jeff Philips

The Tormenting of the Hunchback © Jeff Philips

Bydd y perfformiadau’n digwydd yn arddangosfa Dylan, ymhlith ei lawysgrifau, rhwng y 10fed a’r 14eg o Dachwedd.

Bydd yr arddangosfa’r parhau i fod ar agor i’r cyhoedd fel arfer; er dylai ymwelwyr fod yn ymwybodol y bydd peth amhariad yn yr Oriel yn y cyfnod hwn. Bydd y cwmni hefyd yn ymarfer yn y gofod ddydd Gwener Tachwedd 7fed , er y bydd yr Oriel ar agor fel arfer.

Os ydych yn bwriadu ymweld â’r arddangosfa rhwng y dyddiadau hyn ac am fwy o wybodaeth ynglŷn ag amseroedd y perfformiadau (naill ai i’w hosgoi neu i gael cip arnynt!), cysylltwch â’r Llyfrgell os gwelwch yn dda.

Tagiau:

Postiwyd - 30-10-2014

Arddangosfeydd / Casgliadau

Arwr y Troad Allan : hen ewythr Dylan Thomas

Adeg etholiad 1868, penderfynodd rhai o ffermwyr Sir Aberteifi beidio â phleidleisio yn ôl dymuniad eu tirfeddianwyr Torïaidd. Roedd fy hen hen dad-cu, Benjamin Jones, a drigai ar stad Llanfair yn un o’r ffermwyr hynny. Nid oedd pleidlais gudd yn bosib a daeth ymwelydd heibio i’r ffarm gyda notis i Benjamin i adael ei gartref.

 

Cyrhaeddodd notis i Dafydd Jones o stad gyfagos Alltyrodyn hefyd, er ei fod ef a’i wraig wedi colli pedwar o’u plant. Penderfynodd y teulu mai eu hunig obaith oedd ymfudo i’r Amerig ond canlyniad trychinebus y daith oedd i Dafydd golli gweddill ei deulu.

 

Un a oedd yn gyfarwydd â thrasiedi’r teulu hwn, ac a fu’n bresennol yn y cwrdd a gynhaliwyd i ffarwelio â’r teulu cyn iddynt ymfudo, oedd gweinidog Undodaidd ifanc o’r enw William Thomas (Gwilym Marles), sef hen ewythr y bardd Dylan Thomas.

 

Ers ymsefydlu’n ysgolfeistr ac yn weinidog yng Nghapeli Llwynrhydowen a Bwlchyfadfa, ymdaflodd yn angerddol i’r gwaith o ddiwygio anghyfiawnderau’r oes, er gwaetha’r dial oedd yn sicr iawn o ddilyn. Trafodai’r gorthrwm gwleidyddol mewn pulpud ac ar lwyfan, a heriodd wendidau’r system addysg. Ymgyrchodd dros Fwrdd Ysgol yn Etholiad Bwrdd Ysgol 1871 a brwydrodd yn galed yn erbyn yr ofergoel a ddanfonodd Sarah Jacob i’w bedd yn 12 oed. Gwaethygodd ei iechyd yn ddirfawr.

"Gwilym Marles a'r Troad Allan, Capel Llwynrhydowen, 1876" Hawlfraint: Jacqueline Chadwick. Cedwir pob hawl.

“Gwilym Marles a’r Troad Allan, Capel Llwynrhydowen, 1876″
Hawlfraint: Jacqueline Chadwick. Cedwir pob hawl.

 

Un nos Sadwrn yn 1876, cyrhaeddodd llythyr oddi wrth gynrychiolydd sgweier Alltyrodyn yn gwahardd Gwilym Marles a’i gynulleidfa o Gapel Llwynrhydowen. Cwbl ofer fu’r ymgais i’w ddistewi a thrannoeth cafwyd anerchiad trydanol ganddo o flaen torf fawr y tu allan i gât cloëdig Capel Llwynrhydowen. Yn y fynwent, y tu hwnt i’r cloeon, gorweddai anwyliaid y gynulleidfa ond gwrthododd y gynulleidfa honno gynnig y sgweier i godi’r gwaharddiad pe bodlonent ar gael gweinidog arall. Wythnos ar ôl y “Troad Allan”, roedd eu gweinidog yn annerch y wasg.

 

Yn sydyn ac annisgwyl, cafodd Gwilym Marles wahoddiad i fynd i gwrdd â’r sgweier, John Davies Lloyd, yn y plas. Gorweddai rifolfer ar y bwrdd o’i flaen. Cyfaddefodd ei fod eisoes wedi lladd dyn yn Califfornia ac y byddai’n lladd eto pe bai raid. Fe’i blinid gan ofnau di-sail a dychmygai fod Gwilym Marles wedi bod yn ei fygwth â thân tragwyddol uffern o’i bulpud bob dydd Sul. Atebodd y gweinidog nad oedd Undodiaid yn credu yn y fath beth i unrhyw un.

 

Dywedodd Gwilym Marles fod pobl yn dweud wrtho’n aml mai achos ei helbulon i gyd oedd ei fod yn siarad yn rhy blaen ac yn ymosod yn rhy ddiarbed ar orthrwm a thrais. Ei ateb oedd: “Pechaf hyd y diwedd”. Casglwyd arian i godi capel newydd (y “Capel Coffa”), a phan osodwyd y garreg sylfaen ym Mehefin 1878, dywedodd Gwilym Marles, “Gall y gwrthwynebwr fynd a’r ganhwyllbren, fe a’i pia, ond ni chaiff neb symud y gannwyll. Cannwyll Duw ydyw”.

 

Bu farw’r sgweier ifanc ac ysgrifennodd Gwilym Marles am deimlad o dristwch anhraethol yn dilyn ei farwolaeth. Prysurodd chwaer y sgweier, Mrs Massey, i ddychwelyd hen gapel Llwynrhydowen i’r gynulleidfa. Ar ddiwrnod yr ailagoriad, ar Orffennaf 24, 1879, tynnwyd coets Mr. a Mrs. Massey yr holl ffordd o orsaf Llandysul i hen gapel Llwynrhydowen gan gannoedd o bobl gerfydd rhaffau, ac ymhlith y dyrfa honno oedd fy nhadcu. (Ni flinai adrodd y stori hon wrth fy nhad!). Aeth Gwilym Marles heibio’n araf mewn cerbyd, yn rhy sâl i aros, ond yn methu cadw draw.

 

Bedd Gwilym Marles (1834-1879), Capel Coffa, Llwynrhydowen Hawlfraint: Heini Davies

Bedd Gwilym Marles (1834-1879), Capel Coffa, Llwynrhydowen
Hawlfraint: Heini Davies

Ni welodd agor y capel newydd hardd y mis Hydref dilynnol, a bu farw ym mis Rhagfyr, ond yno, o flaen y capel newydd, y’i rhoddwyd i orffwys gan ei gyd-Undodiaid.

 

Un o ddywediadau taer Gwilym Marles oedd “Darllenwch!”. Gellir cael mwy o fanylion hanesyddol am y stori uchod mewn llyfrau gan awduron fel D. Jacob Davies, Nansi Martin, M. Wynn Thomas a Kate Crockett. Beth am ddod atom i ddarllen a gweld arddangosfa Dylan Thomas ar yr un pryd? Bydd yr arddangosfa yn para tan 20 Rhagfyr 2014.

 

Heini Davies

 

 

Postiwyd - 27-10-2014

Arddangosfeydd

Pen-blwydd Hapus Dylan!

Heddiw rydyn ni’n dathlu pen-blwydd Dylan Thomas yn gan mlwydd oed.  Tybed pa fath o anrhegion y byddai wedi’u derbyn heddiw… iPad?  Tocyn anrheg Amazon? Neu efallai gwydr peint personoledig?

Ar ei ben-blwydd yn dair ar hugain, prynodd sigaréts, cwrw a chrys gwyrdd llachar i’w hun gan ddefnyddio’r arian pen-blwydd a gafodd oddi wrth ei ffrind Keidrych Rhys.   Mae’n debygol iawn iddo gael peint pen-blwydd wrth ddathlu troi’n dri deg a phump, ond anrheg digon gwahanol a roddodd i’w hun ar yr achlysur hwn, sef y gerdd ‘Poem on His Birthday’.

Dylan Thomas, 'Poem on His Birthday', © David Higham Associates

Dylan Thomas, ‘Poem on His Birthday’, © David Higham Associates

© David Highams Associates

Dylan Thomas, Rhestr o eiriau ‘Poem on His Birthday’ Word List © David Higham Associates

 

Beth am ddathlu pen-blwydd Dylan heddiw felly gydag ymweliad i’r arddangosfa yma yn y Llyfrgell, lle gallwch wrando ar y dyn ei hun yn adrodd y gerdd yn Nhafarn y Beirdd.  Neu beth am fynd at y wefan i ddarllen pytiau o’r gerdd yn llawysgrifen Dylan ei hun?

Sut bynnag fyddwch chi’n dathlu, ymunwch gyda ni drwy ddefnyddio #DylanThomas

Tagiau:

Postiwyd - 20-10-2014

Arddangosfeydd / Casgliadau / Newyddion a Digwyddiadau

Trwsio Yny lhyvyr hwnn

Yny lhyvyr hwnn cYn ddyddiol yn Uned Gadwraeth y Llyfrgell, cawn gyfle i ddod wyneb yn wyneb â rhai o greiriau diwylliannol pwysicaf ein gwlad. Mae cael trin a diogelu eitemau o’r fath yn dipyn o fraint, ond wrth reswm, mae i’r gwaith elfen gref o gyfrifoldeb. Er yr ystyriwn fod pob eitem a ddaw atom yn werthfawr, o dro i dro daw ambell wrthrych sydd hyd yn oed yn fwy gwerthfawr neu eiconaidd na’r rhelyw. Roedd y gwaith a wnaethom ar Lawysgrif Boston yn enghraifft o hyn. Cyn dechrau ymyrryd â gwrthrychau o’r fath mae’n rhaid trafod, ymchwilio, ac ystyried yn ofalus iawn pa gamau i’w cymryd.

Dyma oedd yn rhaid i ni ei wneud yn ddiweddar pan gawsom y cyfrifoldeb o ddadrwymo, trin ac ailrwymo Yny lhyvyr hwnn (1546), y gyfrol brintiedig Gymraeg gyntaf (yn ôl pob tebyg) i’w chyhoeddi. Dyma’r unig gopi o’r gyfrol y gwyddom amdani – mwy fyth o bwysau ar ysgwyddau un o’n cadwraethwyr mwyaf profiadol a chymwys, John Jenkins (ARA Cert.), a gafodd y gwaith o adnewyddu’r gyfrol.

Yny lhyvyr hwnn aCafodd y gyfrol ei hailrwymo mewn cloriau newydd rhywbryd yn ystod yr ugeinfed ganrif, ac ymddengys nad yw’r cloriau gwreiddiol neu flaenorol wedi goroesi. Er hyn, roedd y tudalennau yn parhau mewn cyflwr bregus iawn, gyda nifer ohonynt wedi hollti yn agos at blygiad y meingefn. Roedd y rhwymiad modern tynn yn rhannol gyfrifol am y difrod hwn. Felly, roedd yn rhaid dadrwymo a thrwsio’r tudalennau cyn galluogi’r broses o sganio ar gyfer y we ac ar gyfer creu copi ffacsimili manwl o’r gyfrol ar gyfer dibenion arddangos, ffilmio ac addysgu.

Yny lhyvyr hwnn dNid oes lle yma i sôn yn fanwl am yr holl broses gadwraethol, ond defnyddiodd John dechnegau a deunyddiau cydnabyddedig y maes cadwraethol er mwyn cyflawni’r gwaith. Aeth ati wedyn i ddefnyddio’i sgiliau traddodiadol prin i ailrwymo’r gyfrol mewn arddull oedd yn gydnaws ag arddull rhwymiadau’r unfed ganrif ar bymtheg.

Mae’r gyfrol bellach yn agor yn llawer haws, ac nid oes straen ar y tudalennau. Bydd y gyfrol yn cael ei chartrefu mewn blwch arbennig dan amodau amgylcheddol sefydlog yn un o gelloedd y Llyfrgell. Bydd hyn yn gymorth i gadw Yny lhyvyr hwnn yn ddiogel am ganrifoedd eto i ddod.

 

Bydd Yny lhyvyr hwnn – ar ei newydd wedd – i’w weld yn ein harddangosfa nesaf – Llenor a lleidr? Syr Siôn Prys a’r llyfrau Cymraeg cyntaf – fydd yn agor yn Oriel Hengwrt ym mis Chwefror.

Iwan Bryn James

Postiwyd - 22-09-2014

Arddangosfeydd / Casgliadau / Newyddion a Digwyddiadau

Hen gyngor ar ffermio a garddio

Grawnwin MediA hithau’n fis Medi, ar ôl tywydd neilltuol dda, sut siâp sydd ar eich gerddi a’ch caeau? A yw’r llysiau’n barod i’w codi, y ffrwythau’n aeddfed i’w casglu, a’r blodau’n dechrau heneiddio a gwywo?

Yn ôl calendr Llyfr Oriau De Grey, dylech oll fod wedi casglu eich grawnwin erbyn hyn, ac yn troi eich golygon tuag at eu gwasgu. Yr hyn a ddarlunnir yn y llawysgrif ar gyfer Medi yw gŵr troednoeth yn ‘troedio’r’ ffrwyth mewn casgen fawr, yn barod i arllwys y sudd (a’r crwyn) i gasgen i eplesu. Wrth gwrs, yn Fflandrys y lluniwyd y gyfrol, a hynny ar gyfer marchnad Seisnig, ddeheuol. Go brin y byddai golygfa fel hyn yn gyffredin iawn yn ucheldiroedd Cymru ganol y bymthegfed ganrif …

Calendr MediGanrif yn ddiweddarach, yn y llyfr Cymraeg cyntaf i’w argraffu, Yny lhyvyr hwnn (1546), amlinellodd yr amryddawn Siôn Prys ddyletswyddau garddwriaethol ac amaethyddol y Cymro ar gyfer mis Medi, a hynny fel rhan o’i galendr yntau. Roedd Siôn Prys yn cymryd yn ganiataol y byddai’r Cymry eisoes wedi medi rhyg, gwenith a cheirch yn ystod Awst, gan storio’r cnydau yn eu hysguboriau. Byddai pob amaethwr gwerth ei halen hefyd wedi aredig y tir yn barod ar gyfer y cnydau nesaf i’w hau, sef gwenith a rhyg.

Ond beth am dasgau mis Medi? Dyma gynghorion Siôn Prys:

‘Yn y mis hwn meda dy haidd, pys a ffa, ac yng nghylch canol y mis, heua wenith a rhyg mewn tir cryf. Dwg dail ar fedr [i baratoi ar gyfer] gwenith a rhyg. Canys un fennaid [llond cert] yr amser hwn a dâl dair cyn y mis hwn.’

Medi - manylynCyn brysio i’r ardd i lafurio, cofiwch ymweld â siop y Llyfrgell i brynu Calendr 2015 i’w roi i’ch cyfeillion y Nadolig hwn. Mae ynddo luniau ysblennydd o Lyfr Oriau De Grey, yn darlunio gweithgareddau’r maes ar gyfer pob mis o’r flwyddyn.

Bydd campwaith Siôn Prys, Yny lhyvyr hwnn, i’w weld yn ein harddangosfa nesaf – Llenor a lleidr? Syr Siôn Prys a’r llyfrau Cymraeg cyntaf – fydd yn agor yn Oriel Hengwrt ym mis Chwefror (sef mis tocio coed, gyda llaw!).

Maredudd ap Huw

Postiwyd - 08-09-2014

Arddangosfeydd / Heb ei gategoreiddio

“…innumerable exercise books full of poems…”

Ar ôl teithio draw i Gymru ym mis Ionawr eleni, a threulio pum mis yng Nghanolfan Dylan Thomas, Abertawe, mae Llyfrau Nodiadau Dylan wedi dychwelyd yma i’r Llyfrgell ac i’r arddangosfa ‘Dod â Dylan Adref’.

Mae’r arddangosfa hon yn cynnwys y pedwar Llyfr Nodiadau barddoniaeth a ysgrifennodd Dylan yn ei arddegau, rhwng 1930 a 1934. Gwerthodd nhw i Brifysgol Buffalo yn yr 1940au am swm bach iawn o arian, a dyma’u trip cyntaf yn ôl i Gymru ers hynny.

Gyda’r Llyfrau Nodiadau mae darnau o lythyrau rhwng y bardd a Pamela Hansofrd Johnson, sy’n bwrw golwg ar y broses farddoni, ynghyd â llawysgrifau o’r gerdd ‘Ballad of the Long-Legged Bait’.

 

Dylan Thomas, Llyfr Nodiadau 1932 Notebook © David Highams Associates

Dylan Thomas, Llyfr Nodiadau 1932 Notebook
© David Higham Associates

Dylan Thomas, Hunan Bortread / Self Portrait © David Highams Associates

Dylan Thomas, Hunan Bortread / Self Portrait
© David Higham Associates

Dylan Thomas, Llyfr Nodiadau 1930 Notebook © David Highams Associates

Dylan Thomas, Llyfr Nodiadau 1930 Notebook
© David Higham Associates

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bydd arddangosfa ‘Dylan’ yn Oriel Gregynog hefyd yn cael ei hailwampio, gydag eitemau newydd o gasgliadau’r Llyfrgell yn cael eu harddangos. Bydd mwy o lythyrau nad ydynt wedi eu cyhoeddi o’r blaen i’w gweld, yn cynnwys un gan Dylan at ei feistres yn America, Elizabeth Reitell.    Bydd hefyd llawysgrifau o rhai o gerddi enwocaf Dylan i’w gweld yn Nhafarn y Beirdd, megis ‘A Refusal to Mourn the Death, by Fire, of a Child in London’ ac ‘Into Her Lying Down Head’.

Hyd yn oed os ydych wedi ymweld â’r arddangosfa o’r blaen, mae’n werth galw heibio eto unwaith eto i weld Llyfrau Nodiadau Dylan a’r eitemau newydd sydd i’w gweld yn yr Oriel o 13eg Medi.  Edrychwn ymlaen i’ch gweld!

Postiwyd - 26-08-2014

Arddangosfeydd

Sied Enwocaf Cymru

‘..the heaven of my hut’

Bydd union gopi o sied enwog Dylan Thomas i’w gweld yn y Llyfrgell o ddydd Iau yr 28ain Awst hyd Sadwrn y 30ain.

Mae’r sied – sydd yn cynnwys lluniau wedi eu cyrlio ar y waliau, fferins ar y ddesg a siaced y bardd yn hongian ar gefn ei gadair – ar daith fel rhan o gynllun Dylan Thomas 100, dathliad blwyddyn gyfan i gofnodi canmlwyddiant geni’r bardd mawr o Gymru.

Mae’r sied wreiddiol i’w gweld ger ei gartref, y Boathouse, yn nhref Talacharn, Sir Gâr, lle bu Thomas yn ysgrifennu rhai o’i weithiau enwocaf, gan gynnwys y gerdd Do Not Go Gentle into That Good Night a’r ddrama i leisiau ‘Dan y Wenallt’ (Under Milk Wood). Lleolir y sied deithiol ger ddrws blaen y Llyfrgell yn edrych dros hyfrytwch Bae Ceredigion.

Tra yn y sied, bydd cyfle i chi greu eich gair newydd eich hun, mewn arddull Dylan-aidd, i’w ychwanegu at Eiriadur Dylan. I gwblhau’ch ymweliad gallwch ymweld â’r Llyfrgell, sydd yn gartref i’r arddangosfa fwyaf erioed o weithiau prin y bardd.

Tynwyd lluniau o’r sied gan y ffotograffydd Geoff Charles yn 1955, a credir mae’r lluniau hyn – sydd yn rhan o gasgliadau’r Llyfrgell – yw’r rhai olaf a dynwyd o fan gwaith Dylan cyn ei

Geoff Charles, Sied Ysgrifennu, Dylan Thomas Writing Shed ©LLGC / NLW

Geoff Charles, Sied Ysgrifennu, Dylan Thomas Writing Shed ©LLGC / NLW

farwolaeth.

Mae’r sied ar agor rhwng 9 y bore a 5 y p’nawn, o ddydd Iau’r 28ain tan ddydd Sadwrn y 30ain, gyda mynediad yn rhad ac am ddim.

 

Mewn partneriaeth â Chyngor Sir Gaerfyrddin.

Postiwyd - 05-08-2014

Arddangosfeydd

Dylan Ar-lein

Heddiw rydyn ni’n lansio arddangosfa ar-lein o lawysgrifau Dylan Thomas, sy’n cyfateb â’r arddangosfa ffisegol sydd i’w gweld yn y Llyfrgell tan 20 Rhagfyr 2014.

© David Highams Associates

Dylan Thomas, Rhestr o eiriau ‘Poem on His Birthday’ Word List © David Highams Associates

Bydd dros 150 o ddelweddau digidol i’w gweld ar y wefan, a bydd rhain yn amrywio o basbort Dylan, llythyrau personol at ffrindiau a theulu a nodiadau’n ymwneud â rhai o’i gerddi enwocaf i ddrafftiau o storïau, darllediadau a sgriptiau, ei fap ei hun o Llareggub a chyfres o’i ddwdyls.

Gan y Llyfrgell Genedlaethol mae’r archif fwyaf yn y byd o ddeunydd yn ymwneud â’r bardd roc-a-rôl, ac er bod nifer helaeth o’i lawysgrifau i’w gweld yn yr arddangosfa ffisegol, bydd hyd yn oed mwy i’w gweld ar y wefan, ac yn cael eu hychwanegu ati dros y misoedd a’r blynyddoedd nesaf fel etifeddiaeth barhaol i ddathliadau canmlwyddiant Dylan Thomas.

Mae’r deunydd ar gael i bawb o bedwar ban byd yn rhad ac am ddim, felly ewch ati i dwrio drwy’r casgliad gwerthfawr yma o bapurau’r llenor eiconig Cymreig.

← Cofnodion hynach Cofnodion mwy newydd →

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog