BLOG - Monthly Archives: Mehefin 2010

Postiwyd - 30-06-2010

Digido / Newyddion a Digwyddiadau

Edrych yn ôl ar brosiect MYGLYW

Mae’n beth gweddol anghyffredin gweld acronym Cymraeg yn cydio a chael ei ddefnyddio’n eang a chwbwl naturiol mewn sgyrsiau. Nid felly yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, ac yn bendant nid felly MYGLYW. Gyda’r cynllun bellach wedi dod i ben mae’n werth bwrw golwg yn ôl dros rai o lwyddiannau MYGLYW, a gweld sut y mae modd i ysgolion barhau i elwa ohono am y blynyddoedd sydd i ddod.

Nod Maes y Gad i Les y Wlad oedd cyflwyno gwybodaeth am fywyd yng Nghymru rhwng 1939 ac 1959 trwy amryw o ddulliau a chyfryngau gwahanol. O greu straeon digidol i ddigido lluniau Geoff Charles, y syniad oedd creu adnodd fyddai’n edrych ar hanes y blynyddoedd hyn drwy lygaid Cymreig.

Does dim modd edrych ar hanes unrhyw gyfnod heb ganolbwyntio ar rai agweddau ohono, a dyna wnaeth MYGLYW wrth edrych yn benodol ar themâu oedd yn berthnasol i’r cwricwlwm ysgol. Drwy edrych ar Hamdden a thechnoleg newydd, Gwaith a Chyflogaeth, a Chymdeithas a Gwleidyddiaeth aed ati i gyflwyno hanes Cymru a Phrydain yn y cyfnod o safbwynt Cymreig.

Mae’n anodd osgoi digwyddiadau rhyngwladol ac effaith y rhain ar Gymru yn y cyfnod hefyd. Aed ati felly i edrych ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd a dechrau’r Rhyfel Oer, gan ganolbwyntio’n arbennig ar y gwrthdaro yn Ewrop, Asia a’r Dwyrain Canol.

Ffrwyth y gwaith yw llwyth o adnoddau addysgiadol y gall athrawon yng Nghymru eu defnyddio yn eu gwersi. O straeon digidol gafodd eu cynhyrchu gan blant ysgol Cymru dan arweiniad Culturenet Cymru, i becynnau addysg, a llyfr o ffotograffau Geoff Charles gynhyrchwyd gan Wasanaeth Addysg LLGC, mae dewis eang o ddefnyddiau parod nawr ar gael yn ddwyieithog ar y blynyddoedd rhwng 1939 ac 1959.

Owen Llywelyn, Gwasanaeth Addysg LLGC

Postiwyd - 29-06-2010

Blog Kyffin

Label y Gymynrodd

Roedd derbyn Cymynrodd Syr Kyffin yn garreg filltir bwysig o ran casglu deunydd, nid yn unig i’r Llyfrgell Genedlaethol ond hefyd i Gymru gyfan. Roedd eisoes wedi rhoi cannoedd o weithiau celf i’r Llyfrgell cyn ei farw, a theimlwyd y dylai natur neilltuol y Gymynrodd gael ei dathlu gyda label arbennig a fyddai’n gweddu i artist o fri rhyngwladol.

Dewiswyd print-leino bach o ddyn a’i gi yn edrych yn fodlon braf eu byd: rhyw olwg o’r artist mewn hwyliau da yn mwynhau tirwedd ei wlad.


Cafodd y labeli eu dylunio’n arbennig gan David Vickers, argraffwr gweithiau Kyffin a Rheolwr Gwasg Gregynog, a’u hargraffu gan y wasg honno yn 2009 i’r safonau uchel roedd Kyffin yn eu hedmygu. Mae’r labeli wedi eu hargraffu mewn lliw llwyd – ‘llwyd Kyffin’, lliw a ddewisodd Kyffin ei hun ar gyfer argraffiad o’r llyfr Two Old Men gan Kate Roberts.

Bydd y labeli’n cael eu gosod ar bob eitem yn y gymynrodd, fel bod modd dweud ar unwaith pa luniau sy’n perthyn i’w rodd i’r genedl.

Ar 23 Ionawr 2009 ymwelodd David Vickers â’r Llyfrgell er mwyn cyflwyno’r labeli i’r Llywydd a’r Llyfrgellydd, gan felly gwblhau’r cylch o greadigrwydd ac argraffu.

Noddwyd yr holl waith gan aelodau Penodau, cynllun noddwyr y Llyfrgell. Mae eu haelioni’n adlewyrchu ysbryd y label a chariad Kyffin at le ac at bobl.

Paul Joyner

Postiwyd -

Newyddion a Digwyddiadau

Cwrdd â darllenwyr y dyfodol.

Ddoe mi ges i’r fraint o fynychu G?yl Feithrin Mudiad Ysgolion Meithrin yng Nghanolfan Glantwymyn ger Machynlleth. Roedd y plant wrth eu boddau yn cael eu diddanu gan y gantores dalentog Gwenda Owen a chafwyd ymddangosiad arbennig gan y bytholwyrdd…. Sali Mali.
Be’ oedd y Llyfrgell yn ei wneud yno medda chi? Wel, roeddwn i yno i hyrwyddo gwaith y Llyfrgell ymysg y rhieni ar neiniau ar teidiau.  Roedd hi’n braf cael y cyfle i sôn am y Llyfrgell a’i thrysorau, ac i annog rhieni i ymweld â’r Llyfrgell boed ar daith tywys, i gael cinio yn caffi Pen Dinas neu i ddefnyddio’r stafelloedd darllen. Roedd nifer ohonynt yn falch ein bod bellach ar agor ar Sadyrnau, ac am fanteisio ar y gwasanaeth, er mwyn dod i weld ein harddangosfeydd.

Roeddwn wedi anghofio’n llwyr fod criw’r Porthmon yn cerdded defaid o Fachynlleth i Bow Street hefyd bore ddoe. Mi ddois ar draws y criw ddwywaith – yn gyntaf yn Derwen Las neu Derwen Lês fel mae pobl yr ardal yn ei ynganu ac yna yn Taliesin. Roedd y defaid i gyd wedi eu cneifio’n daclus ac i weld yn ufudd iawn wrth aros am arweiniad gan Ifan Evans, Y Porthmon.
Wrth sôn am y gyfres – da ni’n edrych ymlaen at groesawu criw ffilmio’r Porthmon yma fory i ffilmio casgliad Dr. Richard Phillips, ac i ffilmio cyfweliadau gyda’i ddwy ferch. Mae’n braf fod y Llyfrgell yn cael y cyfle i gyfrannu at raglen sydd wedi profi i fod yn boblogaidd iawn!

Postiwyd - 25-06-2010

Heb Gategori

Tapiau Umatic!

Yng nghasgliad yr AGSSC mae casgliad llethol o Dapiau Umatic, (3,681 i fod yn fanwl gywir!) sydd yn dyddio o 1981 hyd at 1993. Recordiadau ‘off air’ ydi rhain sydd yn cynnwys rhaglenni teledu sydd yn ymwneud â Chymru a’r Cymry a llawer mwy. Ar hyn o bryd rydym yn eu trosglwyddo i fformat mwy diweddar, sef i DVD ac i dapiau ‘DigiBeta’, er mwyn sicirhau eu dyfodol ond hefyd er mwyn i’w gwneud yn amlycach i chi, bobl Cymru ac i bawb i gael eu gweld, eu mwynhau a’u cofio. Ymhlith y casgliad mae copiau o clasuron Cymreig, megis ‘Teulu’r Mans’, antics Dai Jones Llanilar (pwy all anghofio Dai ar Y Piste?! Sydd wedi gwneud i mi llythrenol grio a rowlio chwerthin am olea dwy awr solet cyn heddiw) ac wrth gwrs yr anfarwol C’Mon Midffild!

Rhai o uchafbwyntiau yr wythnos yma mor belled, yw ‘Y Byd ar Bedwar’ (a gafwyd ei ddarlledu 25/06/1990 – UM3222). Yn y rhaglen hon, mae Tweli Griffiths yn dilyn Carlos Menem, arlywydd yr Ariannyn ar y pryd. Yn ôl y sôn, hwn oedd y tro cyntaf y cafwyd caniatad i unrhyw griw ffimio tramor ddilyn yr Arlywydd, yn ei waith ac yn ei fywyd personol. Mae’r rhaglen yn cynnig golwg ddiddorol ar y ffigwr lliwgar hynod ddadleuol yma ac yn cynnig trawsdoriad diddorol o farn pobol Yr Arinannyn ar y pryd arno. Uchafbwynt difir arall, rhaglen o’r enw ‘Ar Waelod Cof’ (UM3229 – 08/07/1990). Rhaglen yn dilyn hanes bywyd a gwaith D.Gwenallt Jones, wrth fenthyg pwt o’r blog Saesneg, ac i fenthyg geiriau wikipedia  ‘a poet a critic and scholar, was one of the most important literary figures in the Welsh language’. Ffilm du a gwyn a gafodd ei sgriptio gan Dafydd Rowlands. Mae’r rhaglen yn cynnig cipolwg ar ei gefndir a oedd yn ddylanwad mawr arno a sydd wedi lliwio ei waith ac i’w feddylfryd. Un uchafbwynt arall ydi ‘A Letter For Wales’ (UM3228 – 05/07/1990) sydd yn dilyn atgofion yr actor Donald Houston wrth iddo bostio llythyr adref i Gymru fach. Mae yn rhoi darlun hynnod rhymantys a ysteriedus o Gymru. Fel y clywais yn rhywle dwrnod or blaen (o ni ama efallai oddi ar y ffilm yma oedd o, ond wrth chwarae y ffilm yma yn nol, na!) – ‘You have to leave somewhere to fully appreciate it’!

Fel y gwelwyd wrth rhifau yr UM, gwerth un wythnos o dapiau Umatic yw rhain, mae lot lot lot mwy na hyn! Dewch i weld y casgliad, cewch weld fod yna lot mwy i S4C na ‘Dechrau Canu Dechrau Canmol’ a ‘Noson Lawen’!

Grym a parch am y tro!

Postiwyd -

Casgliadau

David Lloyd George a Rhyddfrydiaeth yng Nghymru

Yfory bydd y Llyfrgell yn lansio llyfr newydd ar fywyd a gwaith David Lloyd George, ‘David Lloyd George and Welsh Liberalism’, yng nghwmni Ffion Hague.

Bu’r Dr John Graham Jones, awdur y llyfr newydd hwn, yn astudio Lloyd George dros gyfnod o ddeng mlynedd ar hugain. Defnyddiodd yn helaeth y prif archifau sy’n gysylltiedig â’r gwleidydd a’r ffynonellau craidd eraill a gedwir yn y Llyfrgell Genedlaethol, lle y bu’r awdur yn gweithio fel archifydd ers 1980. Ef ar hyn o bryd yw Pennaeth Yr Archif Wleidyddol Gymreig yn y Llyfrgell.

Mae’r erthyglau adolygiadol ac arloesol hyn, a ail-gyhoeddir nawr ar ffurf cyfrol, yn dangos rhai pethau o’r newydd inni ar y prif themâu a’r digwyddiadau hynny a nodweddai fywyd a gyrfa unigryw Lloyd George (David Lloyd George and Welsh Liberalism. ISBN: 978-1-86225-084-0). Mae’r erthyglau hefyd yn ystyried nifer o gyfoeswyr Lloyd George megis yr Arglwydd Davies o Landinam, Syr Alfred Mond, C. F. G. Masterman a W. Llewelyn Williams. Trafodir hefyd ei blant, sef y Fonesig Megan Lloyd George a’r Uwchgapten Gwilym Lloyd-George, Is-iarll Tenby, dau a ddaeth yn ffigyrau gwleidyddol amlwg ar eu liwt eu hunain.

Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi digido rhannau o archif David George Lloyd. Gweler er enghraifft, y dyddiadur ar gyfer 1886 sy’n cynnwys hanes ei fywyd personol a’i yrfa wleidyddol, a hefyd y 3,292 o lythyrau gan Lloyd George at ei frawd William George, 1886-1943. Hefyd, ceir arddangosfa ar-lein o ffotograffau yn ymwneud â David Lloyd George ar wefan y Llyfrgell.

Am ragor o wybodaeth am yr Archif Wleidyddol Gymreig, y cylchlythyr a’r ddarlith flynyddol ewch i wefan AWG.

Nia Mai Daniel

Postiwyd - 24-06-2010

Newyddion a Digwyddiadau

Hafan

Mae’n fwriad gan Wasanaeth Addysg Llyfrgell Genedlaethol Cymru i ddatblygu gofod Hafan yn ystod y misoedd nesaf. Ar hyn o bryd pwrpas Hafan yw cynnig lle i deuluoedd i ymlacio, edrych ar rai adnoddau, ac ymgymryd â gweithgareddau cyfyngedig.

Y nod yw datblygu’r gofod i fod yn ardal addysg teulu go iawn drwy fynd ati i greu pecynnau gwaith y gall teuluoedd eu defnyddio i weithio’n annibynnol. Addysg anffurfiol fydd hwn, ac ni fydd o reidrwydd unrhyw gysylltiad rhwng y cwricwlwm ysgol a’r gweithgareddau fydd yn cael eu cynnig.

Byddwn yn ceisio sicrhau bod modd i riant dreulio rhyw awr gyda phlant yn y gofod yn gwneud gweithgareddau sy’n seiliedig ar gasgliad Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Bydd y pecynnau gwaith yn canolbwyntio ar ddatblygu sgiliau plant o 4-9 oed, boed y rheini’n sgiliau ymchwilio, rhifedd neu lythrennedd. Bydd modd i rieni weithio drwy’r ymarferion hyn gyda phlant llai, neu adael i blant hŷn i weithio ar eu liwt eu hunain.

O ran amserlen bydd nifer fach o weithgareddau ar gael er gyfer gwyliau’r haf, 2010, ac mae’n fwriad gennym i lansio pecyn sylweddol fydd yn cael ei hysbysebu’n eang erbyn gwyliau’r Pasg 2011.

Ry’n ni hefyd yn trafod gydag un o unedau addysg y BBC i weld os oes modd cydweithio gyda nhw ar brosiect penodol, a defnyddio rhai o’u hadnoddau nhw ochr yn ochr â’n rhai ni.

Owen Llywelyn, Gwasanaeth Addysg LLGC

Postiwyd - 23-06-2010

Newyddion a Digwyddiadau

“Time flies when you’re having fun” medda nhw!

Wel, mae’n wir i ddweud fod yr wyth mis diwetha’ wedi gwibio heibio! Lle mae amser yn mynd ‘dwch?

Ym mis Tachwedd 2009 fe ddechreuais ar fy swydd fel Swyddog Mynediad a Marchnata yn y Llyfrgell Genedlaethol ac mae’n braf cael dweud fy mod yn mwynhau pob munud!
Dwi’n berson sy’n hoff iawn o amrywiaeth, ac felly mae’r swydd yma yn fy mhlesio i’r dim. Does yna ‘run diwrnod sydd ‘run fath! Un diwrnod byddaf yn paratoi datganiad i’r wasg, diwrnod arall byddaf yn gyfrifol am edrych ar ôl digwyddiadau’r Drwm neu’n mynychu cyfarfod!

Pan holodd y Llyfrgellydd i mi yn ystod fy wythnosau cyntaf yma pa eiriau sy’n dod i’r cof wrth feddwl am y Llyfrgell – y ddau air amlycaf oedd Mawr a Chyfeillgar. Dwi bellach wedi ymgyfarwyddo gyda’r adeilad ei hun – ond, mae’n rhaid cyfaddef byddai “Sat Nav” wedi bod yn ddefnyddiol ar brydiau er mwyn dod o hyd i wahanol swyddfeydd ayb.

Mae gennym ni fel Uned Hyrwyddo nifer o brosiectau ar y gweill yn y dyfodol agos gan gynnwys trefnu a hyrwyddo G?yl Lens 6 – sef G?yl Dogfennu Cymru â’r Camera; yn ogystal ag Estyn Allan, ble bydd y Llyfrgell yn ymweld ag ardal Wrecsam i sôn am ein casgliadau ac i hyrwyddo’r Llyfrgell, heb sôn am yr Eisteddfod Genedlaethol a Sioe Llanelwedd. Felly digon i’n cadw’n brysur!

Postiwyd - 21-06-2010

Casgliadau

Bwrdd Ffilmiau Cymraeg

Wythnos ‘ma, dwi bron a gorffen archwilio casgliad Y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg sy’n dyddio o’r 70au hyd at y 80au cynnar. Mae yna ryw 30 o focsys rîls ffilm ar ôl o’r casgliad anferthol yma i’w archwilio a’u ail-canio. Mae cyflwr y casgliad yma wedi amrywio ac wedi cynnwys prints 16mm positif,  rîls negyddol, traciau sain magnetig 16mm a sawl can o ‘trims’.

Gallwch wylio sawl teitl o’r casgliad yn yr ystafell wylio yn swyddfa yr Archif ar gais. Mae’r teitlau yma yn werth eu gweld, Gwaed Ar Y Sêr, Newid Ger, Capeli, Madam Wen, Tyd Yma Tomi, Hen Dynnwr Lluniau, Teisennau Mair.

Hefyd mae yna draethawd docturiaeth gan Dr Kate Woodward, ‘Cleddyf ym mrwydr yr iaith : Y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg 1970-86’ ar gael i’w ddarllen yn Ystafell Ddarllen y De yn y Llyfrgell.

Postiwyd - 18-06-2010

Digido / Newyddion a Digwyddiadau

‘mae gen i broblem….. dwi methu stopio siarad am bêl droed’

Wrth bori drwy’r Drych Digidol ar wefan y Llyfrgell, braf oedd dod ar draws casgliad lluniau’r diweddar Geoff Charles, y Ffotograffydd papur newydd a roddodd 50 mlynedd o’i oes i bortreadu Cymru trwy lens ei gamera. Mae ei archif o 120,000 o ffotograffau yn un o drysorau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

A bod yn onest, mi oedd hi reit anodd dewis ffefryn allan o’r archif o 120,000 o ffotograffau, ond gyda Cwpan y Byd bellach yn ei hanterth, mae’n rhaid cyfaddef i mi gael fy nhynnu at y lluniau pêl droed, yn enwedig y llun o Ffeinal Llanfair Caereinion yn y Trallwng, Ebrill 26, 1941.

Dyddia’ yma, go brin byddai Rooney, Giggs a Lampard yn mentro i chwarae ar gae o’r safon yma, heb sôn am chwarae efo pêl sy’n amlwg wedi gweld ei dyddiau gwell!
Bu i mi chwerthin yn uchel wrth weld y golwr yn chwarae yn ei gap fflat a’i sanau streipïog, gydag un arall o’r chwaraewyr yn edrych fel petai’n gwisgo ei grys gorau â’r llewys wedi cael eu torchi!…… ‘sgwn i beth ddigwyddodd nesaf? Gafodd y dorf y fraint o weiddi “Gôl”?

Mae ein dyled ni fel Cymry i Geoff Charles yn fawr iawn. Bu iddo ddogfennu Cymru â’r camera gan gofnodi’r llon a’r lleddf, rhyfel a heddwch a hynny yn ei ffordd ddihafal ei hun.

Newer Posts →

Categorïau

Cofnodau wedi Archifo

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog