Dyfrlliwiau John Ingleby

Mae'r casgliad hwn o ddyfrlliwiau yn darlunio golygfeydd yng ngogledd Cymru. Gwelir crefft Ingleby ar ei orau yn ei drefluniau bychain lle mae ei allu i sylwi ar fanylion wedi rhoi inni gofnodion unigryw o fywyd trefol y gogledd. Nodweddir ei ddarluniau gan liwio gwastad mewn dyfrlliw ysgafn tryloyw.

John Ingleby (1749-1808)

Brodor o Helygain, Sir y Fflint oedd John Ingleby ac arlunydd topograffyddol a arbenigai mewn cynhyrchu golygfeydd bychain mewn dyfrlliw. Yr oedd ei waith yn ddelfrydol fel darluniau yng nghyfrolau hynafiaethol Thomas Pennant (1726-1798). Bu farw yn 1808 yn ei fro enedigol a noda cofnodion y plwyf ei alwedigaeth fel 'limner'. Roedd 'limner' yn enw a roid ar grefftwyr oedd yn gweithio ar raddfa fechan, efallai ar ddarluniau miniatur, ac yn dynodi arlunydd-grefftwr oedd wedi sefydlu enw iddo'i hun.

Gweithio i Thomas Pennant

Roedd Thomas Pennant yn ŵr dyfeisgar ac egnïol, a chyflogai Ingleby ar gomisiwn i gopïo delweddau penodol. Gweithiai yntau'n bennaf ar gomisiynau bychain megis copïo arfbeisiau. Ceir tystiolaeth fod Pennant wedi canfod gallu artistig Ingleby oddeutu'r flwyddyn 1780. Y mae'r holl weithiau sydd ar gael o'i eiddo yn dyddio o 1794 neu'n ddiweddarach, cyfnod diweddar yng ngyrfa Pennant, ond mae'n bosib bod cyfran o'i waith cynnar nad yw eto wedi dod i afael casgliadau cyhoeddus.

Telid Ingleby fesul darlun, y sustem a weithredid dros y canrifoedd wrth gyflogi crefftwyr. Dyma'r arfer cyffredin gydag arlunwyr a oedd yn gweithio ar gofebion, murluniau, dogfennau swyddogol a baneri. Seiliwyd tâl yr arlunydd ar faint o waith yr oedd yn ei gyflawni yn hytrach nag ar safon neu destun y gwaith. Mae hyn yn wahanol iawn i delerau cyflogi ei gyfoeswr a'i gyfaill Moses Griffith (1747-1819), a oedd hefyd yn derbyn nawdd Pennant. Cyflogai Pennant Griffith fel arlunydd amser-llawn, ac o ganlyniad rhoddid iddo statws uwch a rhyddid sylweddol.

Arlunydd-grefftwr

Mae Ingleby yn esiampl o arlunydd y llywiwyd ei yrfa yn gyfan gwbl gan y boblogaeth leol. Ni chafodd ei waith ei arddangos yn gyhoeddus erioed, ond yn hytrach yr oedd yn derbyn comisiwn, fel buasai crefftwr yn ei wneud, gan gwblhau'r dasg yn unol â'r cyfarwyddiadau a roddwyd iddo.

Darllen pellach

  • Paul Joyner. Artists in Wales c.1740-c.1851. Aberystwyth : Llyfrgell Genedlaethol Cymru, 1997

Tirluniau

Aber Waterfall Cyfeirnod: PD9084

Bryn Tyrion looking up ; Bryn Tyrion looking down, near Skiviog. Cyfeirnod: PD9086

Conway from above the Ferry Cyfeirnod: PD9089

Conway, from the Talycafn road Cyfeirnod: PD9090

Conway Castle from the e[ast] Cyfeirnod: PD9091

View near Tal y cafn, looking towards Llanrwst Cyfeirnod: PD9093

Bryn Euryn, & distant view of Penmon Rhos Cyfeirnod: PD9097

View from Cefn Ucha Cyfeirnod: PD9099

View near Cefn-ogo Cyfeirnod: PD9100

Chirk Church, aquaduct & castle, Denbighshire Cyfeirnod: PD9102

Part of the aquaduct at Chirk Cyfeirnod: PD9103

View in Erddig grounds Cyfeirnod: PD9107

Holt Bridge ; Farn., Holt Cyfeirnod: PD9109

Tommen y Vardra & cave, Llanarmon Cyfeirnod: PD9113

Inside of the cave, Llanarmon Cyfeirnod: PD9114

Llangollen, Castle Dinas Bran Cyfeirnod: PD9119

Llangollen, from ye Corwen road Cyfeirnod: PD9120

View near Llangollen, Denbighshire Cyfeirnod: PD9121

View of Llandysilio & Castell Dinas Brân Cyfeirnod: PD9125

View on the River Dee near Llandysilio Cyfeirnod: PD9126

Llyn-y-Pandy, or, The Black Valley Cyfeirnod: PD9128

View from Llyn-y-pandy Cyfeirnod: PD9129

View from the Loggerheads Cyfeirnod: PD9130

Pistil-y-Rhaidr Cyfeirnod: PD9132

Pistyl-y-Rhaidr Cyfeirnod: PD9133

New bridge & aquaduct, Rhiwabon Cyfeirnod: PD9136

Aquaduct near Rhiwabon, Denbighshire Cyfeirnod: PD9137

South aspect of Caergwrle Castle Cyfeirnod: PD9141

Moel y Gaer Cyfeirnod: PD9146

Mold Cyfeirnod: PD9147

The cotton factory near Mold Cyfeirnod: PD9148

Pen-y-Vron Cyfeirnod: PD9150

Hendom, or, the Mount of Owen Glendwr near Corwen on the Dee Cyfeirnod: PD9154

Hengwst [sic.] Cyfeirnod: PD9155

Llansanfraid Bridge, Glyndwrdwy Cyfeirnod: PD9157

Stymlin Cyfeirnod: PD9159

Abernavas church & hall Cyfeirnod: PD9160

Abervechan Cyfeirnod: PD9161

Abervechan Cyfeirnod: PD9162

Berrew Cyfeirnod: PD9163

Breydden Hills, Rodney's Pillar and Belin Mount Cyfeirnod: PD9166

Breyden Hills from Llanymynach and Rodney's Pillar Cyfeirnod: PD9167

Garth Cyfeirnod: PD9170

Llanafryn Cyfeirnod: PD9175

Llandinam and Gwernwr Hills Cyfeirnod: PD9176

Llandreinio Cyfeirnod: PD9178

Llandreinio Bridge and Rodney's Pillar Cyfeirnod: PD9179

Llandysilio and Llanymynach rocks Cyfeirnod: PD9181

Llanllwchuarn Cyfeirnod: PD9185

Llanllwchuarn Cyfeirnod: PD9186

Llanwynog near Newtown Cyfeirnod: PD9188

Llwyn Cyfeirnod: PD9189

Vale of Meivod Cyfeirnod: PD9192

Moel-du-mawr Cyfeirnod: PD9193

Trenewyd, or, New Town Cyfeirnod: PD9197

Trenewydd, or, Newtown Hall Cyfeirnod: PD9198

Powis Castle Cyfeirnod: PD9202

Vaynor Cyfeirnod: PD9204

Welch Pool Cyfeirnod: PD9206

View of the River Dee with Eccleston Church and distant view of Chester Cyfeirnod: PD9210

View in the footway between Eaton and Eccleston from the banks of the Dee Cyfeirnod: PD9211

View from Eccleston Hill of Chester &c. Cyfeirnod: PD9212

Lower Berwick Cyfeirnod: PD9223

Blodwell Hall Cyfeirnod: PD9226

Llanymynach Cyfeirnod: PD9231

New bridge near Llanymynach over the Vyrnyw Cyfeirnod: PD9232

Montford Cyfeirnod: PD9235

Montford Bridge Cyfeirnod: PD9236

Routon Cyfeirnod: PD9240

View of the Severn & Isle of Up Rossal and distant view of Shrewsbury Cyfeirnod: PD9241

View of the River Severn Cyfeirnod: PD9242

Sh[r]awardine Cyfeirnod: PD9243

View of Shrewsbury from the new bridge Cyfeirnod: PD9244

View between Fittes & Shrewsbury Cyfeirnod: PD9250

Adeiladau, Cofebau ac Eglwysi

Lord Boston's the old front. Llanidan Church Cyfeirnod: PD9083

Tower of Bryniau Cyfeirnod: PD9085

Old chapel in Caernarvon town Cyfeirnod: PD9087

Cefn Amwlch Cyfeirnod: PD9088

The upper gate, Conway Cyfeirnod: PD9092

Berse Chapel Cyfeirnod: PD9094

Brombo House Cyfeirnod: PD9095

Bryn Euryn Cyfeirnod: PD9096

Cefn, a new house near Wrexham (belonging to Roger Kenyon Esq ?) Cyfeirnod: PD9098

Chirk Cyfeirnod: PD9101

Croesnewydd near Wrexham S.E. view property of Ellice Esq. Cyfeirnod: PD9104

Ecclusham Above, the property of Ellames Esq. near Wrexham Cyfeirnod: PD9105

Ecclusham Below Cyfeirnod: PD9106

Plas Gronow Cyfeirnod: PD9108

Kinmael Cyfeirnod: PD9110

Kinmael Cyfeirnod: PD9111

Old Kinmael Cyfeirnod: PD9112

Llandrillo Church Cyfeirnod: PD9115

Lland-Dyrnogh church and churchyard Cyfeirnod: PD9116

Llangedwyn Cyfeirnod: PD9117

Llangedwyn Cyfeirnod: PD9118

Vron Ynys & Llangwifan Church ; Plas Llangwifan Cyfeirnod: PD9122

Plas yn Llan and Llan Gynhafel Church ; Plas yn Rhos, property of Wynne Esq, near Ruthin Cyfeirnod: PD9123

Llan-san-shore, or, Church of St. George and rectory Cyfeirnod: PD9124

Maes y Coed ; Llan Bychan Church Cyfeirnod: PD9127

Pentre Eychan Cyfeirnod: PD9131

Plas yn Yale, seat of the Yale's Cyfeirnod: PD9134

Rhiwabon Cyfeirnod: PD9135

Sontly Cyfeirnod: PD9138

Mount in Wrexham ; Mrs Yales in Mount Street Wrexham Cyfeirnod: PD9139

Wynne Stay, seat of S[i]r Watkins Williams Wynne Cyfeirnod: PD9140

[Althrey Hall] Cyfeirnod: PD9141a

Mrs Williams monument Cyfeirnod: PD9142 (front)

Mrs Williams monument Cyfeirnod: PD9142 (back)

Crucifiction found in the wall of the old church at Halkin Cyfeirnod: PD9143

Sir Thomas Hanmer's monument, Hanmer Chapel Cyfeirnod: PD9144

Llai, near Hope Cyfeirnod: PD9145

The stone under this arch called Carreg Carn March Arthur Cyfeirnod: PD9149

Plas Mostyn Cyfeirnod: PD9151

Effigy of a warrior Cyfeirnod: PD9152

Harlech Castle from the town Cyfeirnod: PD9153

Llansanfraid Glyndwrdwy Cyfeirnod: PD9156

Prison of Owen Glendwr Cyfeirnod: PD9158

Bettws Cyfeirnod: PD9164

Mural brass of a priest in Bettws Church Cyfeirnod: PD9165 (front)

Mural brass of a priest in Bettws Church (Inscription) Cyfeirnod: PD9165 (back)

Bryn-Gwynn Cyfeirnod: PD9168

Castell Caerenion Cyfeirnod: PD9169

Gillesfield near Welch Pool Cyfeirnod: PD9171

Limor Lodge Cyfeirnod: PD9172

Limor Lodge Cyfeirnod: PD9173

Limor Lodge east aspect Cyfeirnod: PD9174

Llandinam Cyfeirnod: PD9177

Llandreinio Hall Cyfeirnod: PD9180

Llanvechan Cyfeirnod: PD9182

Llangyniw Cyfeirnod: PD9183

Llangynog Cyfeirnod: PD9184

Llanrhaiadr-ym-Moch'nant Cyfeirnod: PD9187

Llwydiarth Cyfeirnod: PD9190

Meivod Cyfeirnod: PD9191

Montgomery castle & church Cyfeirnod: PD9194

Monument of Richard Herbert in Montgomery Church Cyfeirnod: PD9195 (front)

Nantcribba Cyfeirnod: PD9196

Park Cyfeirnod: PD9199

St. Monacella, or, Pennant Melangel Church Cyfeirnod: PD9200

Shrine of St. Monacella in Pennant Melangel Church Cyfeirnod: PD9201

Powis Castle Cyfeirnod: PD9203

Vaynor Cyfeirnod: PD9205

Golden chalice in Welch Pool Church Cyfeirnod: PD9207

Anchoritage in St. John's Church yard, Chester; Remains of the monastery in St John's Church yard. Cyfeirnod: PD9208

Doddleston Church Cyfeirnod: PD9209

Farn Cyfeirnod: PD9213

Grafton Hall Cyfeirnod: PD9214

Halton Cyfeirnod: PD9215

Oldford, Cheshire Cyfeirnod: PD9216

Willington Cross Cyfeirnod: PD9217

The abbots house at Alberbury Cyfeirnod: PD9218

Monument of Richard Lister Esq. of Routon Cyfeirnod: PD9219 (front)

[Inscription on the monument of Richard Lister Esq. of Routon] Cyfeirnod: PD9219 (back)

Monument of -- Lister Esq, of Routon Cyfeirnod: PD9220 (front)

Aston Cyfeirnod: PD9221

Upper Berwick Cyfeirnod: PD9222

Chapel at Lower Berwick Cyfeirnod: PD9224

Birch Cyfeirnod: PD9225

Chirbury Cyfeirnod: PD9227

Chirton Hall Cyfeirnod: PD9228

Dintle Cyfeirnod: PD9229

Dongay Cyfeirnod: PD9230

Loton Hall Cyfeirnod: PD9233

Loton Hall Cyfeirnod: PD9234

Onslo Cyfeirnod: PD9237

Park Cyfeirnod: PD9238

Red Hall Cyfeirnod: PD9239

Town Hall Shrewsbury and the Old Market House Cyfeirnod: PD9245

New goal at Shrewsbury Cyfeirnod: PD9246

St. Chad's new church, Shrewsbury Cyfeirnod: PD9247

Monument of Richard Onslow in old St. Chad's Church Cyfeirnod: PD9248

Sepulchral stones Cyfeirnod: PD9249

Wattleburgh Castle Cyfeirnod: PD9251

Whittington church and castle Cyfeirnod: PD9252

Statue of a boy from Herculaneum Cyfeirnod: PD9253

Monument of Richard Herbert in Montgomery Church Cyfeirnod: PD9195 (back)

Oedd y dudalen yn ddefnyddiol?