Europeana 280

Europeana 280 yw'r fenter ar y cyd rhwng Europeana, sef platfform digidol treftadaeth ddiwylliannol Ewrop, a'r Comisiwn Ewropeaidd lle bu 28 o Weinidogion Diwylliant Ewropeaidd yn cydweithio gyda'u sefydliadau diwylliannol cenedlaethol i ddewis o leiaf 10 darlun sy'n cynrychioli cyfraniad eu gwlad i hanes celf Ewrop.  Y bwriad yw dathlu’r amrywiaeth odidog o gelf sy'n adrodd stori unigryw am dreftadaeth celf Ewrop a sut mae wedi esblygu dros amser ac i ddangos i bobl sut mae eu gwlad yn rhan o’r dreftadaeth gelfyddydol honno.

Mae Gweinidog Diwylliant Cymru wedi cydweithio gyda Llyfrgell Genedlaethol Cymru i ddewis darluniau o bwys cenedlaethol. Mae'r gweithiau a ddewiswyd yn portreadu cyfoeth hanes gweledol Cymru ac yn pwysleisio bod Cymru'n ymfalchïo yn ei thraddodiad artistig gwych. Rydym wedi cynnwys tirluniau, portreadau a gwaith genre. Mae'r gwaith yn amrywio o bersbectif ymwelwyr i Gymru o'r 18fed a’r 19eg ganrif, gwaith arlunydd-grefftwr brodorol o'r 19eg ganrif, portreadau o'r 18fed a'r 19eg ganrif i weithiau gan arlunwyr cyfoes Cymreig.

Dyma ein detholiad o baentiadau:

Benjamin West, 'Dr Richard Price'

Richard Wilson, 'Catherine Jones of Colomendy'

J.M.W. Turner, 'Dolbadarn Castle'

James Ward, 'An Overshot Mill in Wales'

John Cambrian Rowland, 'Bell ringer of Caernarvon in costume of trade'

Christopher Williams, 'Sir John Williams'

Gwen John, 'Vase of Flowers'

Kyffin Williams, 'The Gathering, Farmers on Glyder Fach'

Shani Rhys James, 'Studio with Gloves'

David Griffiths, 'Shane Williams'

Tirluniau

Yr hyn sy'n ganolog i hanes celf Cymru, yn naturiol, yw ei thirwedd godidog. Daeth Cymru yn gyrchfan ffasiynol i arlunwyr yn ystod ail ran y 18fed ganrif. Ni allai pobl deithio i Ewrop bellach oherwydd Rhyfeloedd Napoleon (yn arbennig ar gyfer y 'Daith Fawr'), ac felly trodd yr arlunwyr eu sylw at Brydain. Roedd Cymru gyda’i thirwedd fynyddig lawn cestyll, ei hiaith unigryw a’i mytholeg yn denu arlunwyr o bob rhan o Brydain. Dadleua’r hanesydd celf Peter Lord yn ei waith Gwenllian: '... roedd y deallusion Saesneg y gweld Cymru fel lle rhyfedd a hynafol, ac roedd arferion, gwisg ac iaith y bobl yn perthyn i oes arall, ystyrid y rhinweddai hyn yn ddeniadol.'

Daeth Cymru yn boblogaidd iawn gydag arlunwyr yn dilyn gweithiau fel tirluniau Richard Wilson (1712/13-1782) a Tours in Wales Thomas Pennant (1726-1798). Yn ein detholiad o weithiau ar gyfer Europeana 280 felly, rydym ni wedi cynnwys esiamplau o sut mae artistiaid y cyfnod yn gweld Cymru wrth iddynt chwilio am y pictiwrésg. Mae'r gweithiau’n cynnwys 'Castell Dolbadarn' gan J.M.W. Turner o 1799-1800 a ‘An Overshot Mill in Wales’ gan James Ward o 1847. Rydym hefyd wedi cynnwys y tirlun ‘Farmers on Glyder Fach’ o ca.1980 gan Kyffin Williams, arlunydd Cymreig enwocaf diwedd yr 20fed ganrif. Mae'r tair enghraifft yn hanfodol i ddangos sut mae Cymru wedi esblygu'n gelfyddydol a bod y wlad erbyn hyn yn cael ei chofnodi a'i gwerthfawrogi gan ein artistiaid brodorol ein hunain yn ogystal â chan eraill.

Portreadau

Casgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru yw'r casgliad mwyaf o bortreadau Cymreig yn y byd, yn cynnwys dros 65,000 o eitemau. Mae’n cynnwys pobl flaenllaw yn hanes Cymru, o'r cyfnod cynharaf hyd heddiw. Roedd gan Syr John Ballinger, Llyfrgellydd cyntaf Llyfrgell Genedlaethol Cymru, weledigaeth ar gyfer casgliad portreadau’r Llyfrgell, a dywedodd y dylai'r Llyfrgell gasglu 'portreadau o ddynion a merched, nid enwogion yn unig, ond pobl o bob hil a chymeriadau diddorol.'Mae’r portreadau a ddewiswyd i fod yn rhan o Europeana 280 yn cynnig blas o’r portreadau amrywiol sydd gennym yn ein casgliad, o’r portread o Catherine Jones, Colomendy, c. 1740, gan yr arlunydd Cymreig Richard Wilson i'r portread o’r chwaraewr rygbi cenedlaethol Shane Williams gan David Griffiths o 2011.

Gweithiau celf brodorol

Mae ‘The Bellringer of Caernarvon in Costume of Trade’ gan John Cambrian Rowland yn enghraifft wych o arlunydd crefftus cynhenid Cymreig a oedd yn gweithio yng Nghymru ddiwedd y 19eg ganrif. Mae ei ddarlun o ferch mewn gwisg genedlaethol Gymreig draddodiadol hefyd yn rhan annatod o'n dealltwriaeth o sut y datblygodd ein hymdeimlad o 'Gymreictod' yn y 19eg ganrif. Mae maes hanes celf Cymreig yn esblygu’n gyson, yn bennaf oherwydd gwaith haneswyr celf fel Peter Lord a Dr. Paul Joyner sydd wedi deall y rôl hanfodol a chwaraewyd gan arlunwyr gwlad o Gymru yn ystod y 18fed a'r 19eg ganrif i’r canon o hanes celf Cymreig. Rydym yn gobeithio, trwy gynnwys gwaith John Cambrian Rowland, ein bod yn tynnu sylw at yr angen i roi mwy o sylw i’r crefftwyr Cymreig a chwaraeodd ran annatod yn llunio hanes gweledol ein cenedl.

Gweithiau celf modern

Oherwydd eu bod yn artisiaid Cymreig o fri rhyngwladol rydym wedi cynnwys ‘Vase of Flowers’, gan Gwen John o ca.1910 a ‘Studio with Gloves’ gan Shani Rhys James o 1993. Mae gwaith pryfoclyd Shani Rhys James, ‘Studio With Gloves’, yn enghraifft wych o sut mae celf Cymreig yn datblygu drwy'r amser i ymgorffori ffyrdd newydd a deinamig o feddwl.

Bydd y 280 o weithiau celf yn ffurfio casgliad arbennig ar yr ‘Europeana Art History Channel’ newydd, sy'n dwyn ynghyd beintiadau mwyaf dylanwadol Ewrop, llawysgrifau goliwiedig a lithograffau, ac yn darparu gweithiau o ansawdd uchel i ymwelwyr a fydd yn tynnu sylw at sut mae Ewrop yn unedig trwy ddiwylliant. Bydd y casgliad yn chwiliadwy, ac yn cael ei integreiddio i blatfform Europeana, ochr yn ochr â deunydd perthnasol arall o lyfrgelloedd, archifau, amgueddfeydd, a chasgliadau clyweledol Ewrop. Bydd rhai darluniau dethol hefyd yn ymddangos mewn arddangosfa rithiol a fydd yn cael ei churadu’n arbennig yn 2016.

Oedd y dudalen yn ddefnyddiol?