Project Europeana Libraries

Ers dechrau 2011 mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru (LlGC) wedi bod yn un o'r 19 llyfrgell ymchwil Ewropeaidd blaenllaw sy'n rhan o  Broject Europeana Libraries.  Bwriad y project yw cynnig mynediad di-dâl i 5 miliwn o wrthrychau digidol ar wefannau European Library Europeana erbyn diwedd Rhagfyr 2012. Bydd LlGC, yn unol â'i hymrwymiad i ddigido a chynnig mynediad am ddim i'w chasgliadau digidol, yn darparu dros 100,000 tudalen o ddeunydd testun, tros 5,000 delwedd o'n casgliad o brintiau topograffig Tirlun Cymru, dros 4,000 delwedd o gasgliad ffotograffig John Thomas, a thros 120,000 delwedd o gasgliad ffotograffig Geoff Charles i broject Europeana Libraries.

Mae'r project, a ariennir gan y Comisiwn Ewropeaidd, yn cael ei gyd-drefnu gan yr 'European Library', gyda chymorth gan y Conference of European National Librarians, y Consortium of European Research Libraries, yr Europeana Foundation a'r Association of European Research Libraries.  Wrth ddod â chasgliad amrywiol o ddeunydd digidol ynghyd o lyfrgelloedd ymchwil ar draws Ewrop, gobeithia'r project osod sylfaen i fedru casglu ynghyd gasgliad llawer mwy o adnoddau ar gyfer ymchwilwyr. Mae Europeana Libraries yn galluogi LlGC i osod rhai o'i chasgliadau digidol pwysicaf ynghanol project arloesol ac uchelgeisiol i gydgasglu cynnwys digidol ar draws llyfrgelloedd ymchwil Ewrop. Bydd hyn yn caniatáu i ymchwilwyr gael mynediad at yr holl ddeunydd digidol sydd ar gael i bawb drwy lyfrgelloedd ymchwil Ewrop drwy un porth.

Mae'r cynnwys digidol a ddarperir gan LlGC yn cynnig cofnod testunol a gweledol o dirlun, pobl a chymdeithas Cymru o'r 18fed ganrif hyd at ddiwedd yr 20fed ganrif. Cynigir mynediad hollol chwiliadwy i bum cyfnodolyn Cymreig pwysig o'r 19eg ganrif - Y TraethodyddArchaelogia CambrensisYr HaulY Diwygiwr a Y Greal. Mae'r cyfnodolion yma, sy'n pontio hanner olaf y 19eg ganrif, yn cynnig arolwg eang o hanes a chymdeithas Cymru yn ystod y cyfnod. Mae'r cyfnodolion, sy'n cwmpasu gwleidyddiaeth anghydffurfiol radical Y Diwygiwr, gogwydd ceidwadol yr eglwys sefydledig yn Yr Haul, a Y Greal y Bedyddwyr Cymreig, yn rhoi'r cyfle i'r ymchwilydd ddilyn prif ddadleuon a digwyddiadau Cymru ar ddiwedd y 19eg ganrif drwy amrywiaeth o safbwyntiau gwleidyddol a chrefyddol cyfoes. Gall yr ymchwilydd, yn ogystal, gael mynediad i ystod eang o draethodau yn Y Traethodydd, cyfnodolyn allweddol o'r 19eg ganrif a oedd yn cynnwys ystod eang o bynciau o grefydd i wleidyddiaeth, llenyddiaeth i athroniaeth, ynghyd â'r ymchwil hanesyddol cynnar a theori sy'n gynnwysiedig yn Archaelogia Cambrensis. Gyda'i gilydd, mae'r cyfnodolion hyn yn cynnig cofnod pwysig o gymdeithas, crefydd a gwleidyddiaeth Cymru yn ystod cyfnod cythryblus yn hanes y genedl.

Mae casgliad Tirlun Cymru yn cynnwys detholiad eang o brintiau topograffig o dirlun Cymru sy'n dyddio rhwng 1750 a 1850. Mae'r casgliad yn cynnwys gweithiau gan nifer o artistiaid a gwneuthurwyr print pwysig megis David Cox, Paul Sandby, Henry Gastineau a Julius Caesar Ibbetson. Mae'r casgliad yn cynnwys delweddau o Gymru benbaladr, ac yn adlewyrchu hud y tirlun Cymreig i artistiaid y cyfnod.

Dau o gasgliadau ffotograffig pwysicaf LlGC yw casgliad John Thomas a Geoff Charles.  Maent yn gofnod amhrisiadwy o fywyd Cymru drwy lygad lens, gyda ffotograffau John Thomas yn darlunio bywyd Cymreig yn ystod diwedd y 19eg ganrif a ffotograffau Geoff Charles yn darlunio bywyd Cymreig yn ystod yr Ail Ryfel Byd a hanner olaf yr 20fed ganrif.  Mae galwedigaeth y ddau ffotograffydd, John Thomas fel ffotograffydd teithiol, a Geoff Charles fel ffoto-ohebydd, wedi'n gadael â delweddau sy'n cwmpasu llawer o'r genedl Gymreig, a Charles yn arbennig yn dyst i nifer o'r prif ddigwyddiadau hanesyddol yn ail hanner yr 20fed ganrif.  Bydd ymrwymiad LlGC i'r project hefyd yn ein galluogi i osod casgliad digidol mawr o ffotograffau Geoff Charles o'r 1960au a'r 1970au, ar gatalog ar-lein LlGC am y tro cyntaf.

Bydd y project hefyd yn gyfle i gyflwyno'r casgliadau hyn i gynulleidfa ehangach o fewn Ewrop ac yn fyd-eang. Yn ogystal â'r casgliadau a ddarperir gan LlGC, bydd Europeana Libraries hefyd yn cynnig mynediad i ystod eang ac amrywiol o adnoddau ymchwil, gan gynnwys ffotograffau o'r Rhyfel Cartref yn Sbaen gan Universidad Complutense de Madrid, casgliad enfawr o lawysgrifau Ottoman gan Brifysgol Belgrade, deunydd clywedol, traethodau ymchwil a mynediad i gasgliad Llyfrgell Bodley o lyfrau a chyfnodolion digidol o eiddo cyhoeddus, y casgliad mwyaf o'i fath sydd ar gael yn Ewrop ar hyn o bryd.

Oedd y dudalen yn ddefnyddiol?